Όλες οι δημοσιεύσεις από kopanakinews

Ένταξη του Κάστρου της Κυπαρισσίας στο ΕΣΠΑ 2014-2021 με αποφάσεις του περιφερειάρχη Παναγιώτη Νίκα.

Ένταξη του Κάστρου της Κυπαρισσίας στο ΕΣΠΑ 2014-2021.

Το κάστρο της Κυπαρισσίας βρίσκεται στην κορυφή βραχώδους λόφου, στο βορειοανατολικό άκρο του ιστορικού πυρήνα της σημερινής πόλης. H επίκαιρη θέση ελέγχου της θάλασσας, αλλά και του περάσματος προς τις πεδιάδες της Τριφυλίας και της Άνω Μεσσηνίας, καθιστά το εν λόγω κάστρο ένα σημείο ύψιστης γεωστρατηγικής σημασίας, γεγονός που αποδεικνύεται, εξάλλου, και από την πολυτάραχη αναδρομή του στην τοπική ιστορία και παράδοση.

Η ιστορία του ξεκινάει από τα αρχαία χρόνια, όταν και αναφέρεται στην Ελληνική Μυθολογία ως ”Κάστρο των Γιγάντων”, εξαιτίας της θεμελίωσής του σε πάνω σε ”Κυκλώπεια Τείχη” με τεράστιους ογκόλιθους.

Στο πέρασμα των χρόνων, πέρασε στην κατοχή και ιδιοκτησία πληθώρας κατακτητών, όπως οι Φράγκοι (1205), οι Παλαιολόγοι (1430), οι Οθωμανοί (1460) και οι Ενετοί (1685). Το Κάστρο περνάει τελικώς στα χέρια των Ελλήνων, άνευ μάχης, τον Μάρτιο του 1821.

(φωτογραφία του Αθανάσιου Σαμπαζιώτη)

Η επιρροή των εκάστοτε κατακτητών στο πέρασμα των αιώνων αποτυπώνεται στην ποικιλία κτισμάτων που περιλαμβάνονται εσωτερικά του Κάστρου, αλλά και στον περιβάλλοντα χώρο. Έτσι λοιπόν, κάποιος μπορεί να θαυμάσει κτίσματα Βυζαντινά (όπως, ο τετράγωνος Πύργος του Πάνω- Κάστρου, ο Νότιος και ο Δυτικός Πύργος), κτίσματα Φράγκικα (όπως, ο Στρογγυλός Πύργος και ο Πύργος με τη Δεξαμενή) και κτίσματα Οθωμανικά (όπως, κατασκευές που είχαν σχέση με τη χρήση κανονιών, ο προστατευτικός τοίχος με τις πολεμίστρες και το Τζαμί στην είσοδο του Κάστρου).

(αεροφωτογραφία του Γεώργιου Σαμπαζιώτη)

Η τελευταία προσθήκη έγινε το 1970 και αφορούσε στην κατασκευή υπαίθριου αμφιθεάτρου στο πάνω μέρος του Κάστρου, το οποίο λειτούργησε για πολλά χρόνια ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων. Ανακηρύχθηκε ως Αρχαίο Μνημείο το 1981.
(βοήθημα πηγής: https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=kyparisia )

Το Κάστρο της Κυπαρισσίας εντάχθηκε στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Πελοποννήσου 2014 – 2020, με σχετικές αποφάσεις του περιφερειάρχη Παναγιώτη Νίκα.

Ο βασικός πυλώνας αναστήλωσης του Κάστρου αφορά στη ”Στερέωση βραχωδών πρανών και θεμελίωσης των τειχών του Κάστρου”. Δικαιούχος του εγχειρήματος είναι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και η πράξη συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Οι οργανωμένες προσπάθειες υλοποίησής του είχαν ξεκινήσει από το καλοκαίρι του 2019 και εν τέλει εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2019. Ο προϋπολογισμός του έργου ορίστηκε στα 1.565.712,71€ και το ενδεικτικό χρονικό διάστημα υλοποίησης της πράξης θα είναι από τον Ιούνιο του 2020 έως τον Ιούνιο του 2022.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν πληθώρα παρεμβάσεων και παρουσιάζονται συνοπτικά ως εξής:

– Καθαρισμός του πρανούς και αποψίλωση του ριζικού συστήματος βλάστησης από τη βραχόμαζα και τα θεμέλια των λιθοδομών.
– Καθαίρεση των αποκολλημένων τεμαχίων βράχου σε ζώνη 2 – 3 m κατάντι της έδρασης των λιθοδομών και καθαίρεση των επισφαλών λίθων των θεμελίων σε ύψος έως 1.20 m.
– Σφράγιση των ρωγμών της βραχόμαζας με τσιμεντένεμα. Πλήρωση των κοιλοτήτων της βραχόμαζας και των θεμελίων με νέα λιθοδομή. Βαθύ αρμολόγημα των λιθοδομών θεμελίωσης σε ύψος έως 1.20 m και παράλληλη εισπίεση ενέματος στις λιθοδομές θεμελίωσης των τειχών.
– Τοποθέτηση ανοξείδωτων αγκυρίων βράχου για τη συγκράτηση επισφαλών τεμαχίων, είτε απευθείας στο βράχο είτε σε δοκό έδρασης.
– Τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου με κείμενα (και σε γραφή Braille) και φωτογραφικό υλικό.
– Κιόσκι πληροφοριών με ψηφιακή εφαρμογή που θα έχει δυνατότητα εκφώνησης.
– Εκτύπωση ενημερωτικών φυλλαδίων (και σε γραφή Braille).

Η αναρτητέα στο διαδίκτυο απόφαση της Περιφέρειας Πελοποννήσου μπορεί να αναγνωστεί εδώ.

Ηχηρό μήνυμα κατά της βίας από τις γυναίκες της Καλαμάτας: “Βιαστής είναι η ανοχή, η σιωπή και η ντροπή”.

Ηχηρό μήνυμα κατά της βίας από τις γυναίκες της Καλαμάτας (βίντεο)

 Γράφτηκε από την 

Ηχηρό μήνυμα κατά της βίας από τις γυναίκες της Καλαμάτας (βίντεο)

Δρώμενο για την ανάδειξη των φαινομένων έμφυλης βίας στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε προχθές το μεσημέρι στην κεντρική πλατεία της Καλαμάτας.

Οι αρκετές γυναίκες, που έλαβαν μέρος σε αυτή τη διαμαρτυρία, έστειλαν με το δικό τους ξεχωριστό τρόπο ένα μήνυμα ενάντια στα περιστατικά κάθε μορφής βίας ενάντια των γυναικών.

Φώναξαν μάλιστα τα ονόματα των γυναικών, που τα τελευταία χρόνια έχουν χάσει τη ζωή τους έπειτα από κακοποίηση στην Ελλάδα, ενώ μέσα από το δρώμενο που έκαναν τόνισαν μεταξύ άλλων ότι “βιαστής είναι η ανοχή, η σιωπή και η ντροπή”, θέλοντας έτσι να δείξουν ότι τέτοια περιστατικά δεν πρέπει να μένουν στο σκοτάδι και ατιμώρητα. Στάθηκαν δε και σε συμπεριφορές του κράτους, που συχνά αφήνει απροστάτευτους τους πολίτες μη τιμωρώντας παραδειγματικά τέτοια φαινόμενα.

Ολο αυτό ήταν εμπνευσμένο από ανάλογα δρώμενα, που ξεκίνησαν από το Σαντιάγο της Χιλής, όπου χιλιάδες γυναίκες τραγούδησαν τον φεμινιστικό ύμνο «El violador en tu camino» («Ο βιαστής στον δρόμο σου») σε μία πρωτοβουλία της ομάδας “Las Tesis”. Στην Ελλάδα σχετικές δράσεις έχουν ήδη γίνει σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Ηράκλειο.

Το φιλανθρωπικό έργο του Φιλόπτωχου Ταμείου της Μητρόπολης Τριφυλίας και Ολυμπίας. Τιμήθηκε η αλυσίδα σούπερ-μάρκετ “Lidl”

Μεγάλο και φέτος το φιλανθρωπικό έργο του Φιλόπτωχου Ταμείου της Μητρόπολης Τριφυλίας και Ολυμπίας

 Γράφτηκε από τον 

Μεγάλο και φέτος το φιλανθρωπικό έργο του Φιλόπτωχου Ταμείου της Μητρόπολης Τριφυλίας και Ολυμπίας

Στα 591.930 ευρώ ανέρχεται το ποσό του φιλανθρωπικού έργου του Φιλόπτωχου Ταμείου της Ιεράς Μητρόπολης Τριφυλίας και Ολυμπίας, σύμφωνα με τον απολογισμό που έγινε χθες το απόγευμα στην εκδήλωση για την κοπή της πίτας.

Το έργο του Ταμείου αφορά σε τρόφιμα, είδη πρώτης ανάγκης και χρήματα, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες διαφόρων ατόμων.

Φέτος εκ μέρους της Μητρόπολης τιμήθηκε η αλυσίδα σούπερ-μάρκετ “Lidl” για τη συνολική προσφορά σε τρόφιμα επί καθημερινής βάσης. Ενώ όπως σημείωσε ο μητροπολίτης Τριφυλίας κ. Χρυσόστομος, για ακόμη μια χρονιά ο Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος συνέχισε τη μεγάλη του βοήθεια προσφέροντας 280.000 μερίδες έτοιμου φαγητού.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο “Κανελλάκης” στην Κυπαρισσία και άνοιξε με ύμνους και μελωδίες από τα παιδιά των Κατηχητικών. Στη συνέχεια ο κ. Χρυσόστομος ευλόγησε την πίτα και έκοψε ξεχωριστά κομμάτια για τον Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλο, την Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών που ανανέωσαν τη σύμβαση με τη Μητρόπολη και πέρυσι παρέδωσαν 27.000 δέματα με είδη πρώτης ανάγκης και υγιεινής, τα “Lidl” που δόθηκε στις εκπροσώπους του καταστήματος Κυπαρισσίας Ευγενία Χόνδρου και Ιουλία Κορμά, τον παρόντα βουλευτή Περικλή Μαντά, για τον ιερό κλήρο δίνοντάς το στον αρχαιότερο ιερέα Βασίλειο Σπάλα, τα παιδιά του Κατηχητικού, τα μέλη του Φιλόπτωχου Ταμείου, δίνοντάς το στον ιερέα Δημήτριο Καραΐσκο, για όλους τους επώνυμους και ανώνυμους φιλανθρώπους, τους δημοσιογράφους της περιοχής (μάλιστα ο δημοσιογράφος Ηλίας Γιαννόπουλος ήταν ο τυχερός που κέρδισε το φλουρί που αντιστοιχούσε σε μια εικόνα της Παναγίας), αλλά και για όλους τους φτωχούς.

Στη συνέχεια ο π. Δημήτριος Καραΐσκος έκανε τον απολογισμό του Φιλόπτωχου Ταμείου τονίζοντας ότι η βοήθεια ήταν σε τρόφιμα, πληρωμές ρεύματος, φάρμακα, ενοίκια απόρων φοιτητών και άλλες ανάγκες. Οπως είπε, σημαντική ήταν η προσφορά του Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλου και της ΤΕΜΕΣ για το 2019 με 28.000 μερίδες έτοιμου φαγητού, της υπεραγοράς “Βασιλόπουλος” με 600 κιλά κρέας, των σούπερ-μάρκετ “Lidl” με καθημερινή προσφορά σε τρόφιμα και της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών με 2.736 κιβώτια βοήθειας. Τα έσοδα ήταν 1.100 ευρώ από την περσινή γιορτή, 6.500 από ενοίκια, 16.990 από βοήθεια τρίτων και 22.720 από τους ιερούς ναούς, με σύνολο εσόδων 47.310 ευρώ. Τα έξοδα ανήλθαν σε 591.930 ευρώ και ήταν για γενική βοήθεια 19.022 ευρώ, για ενοίκια απόρων φοιτητών 4.300, για φάρμακα απόρων 1.000, για πληρωμή ΔΕΗ απόρων 1.133 ευρώ, για μια επισκευή 11.963, για τη μικρή Αλεξία 1.000 ευρώ και τα υπόλοιπα για τρόφιμα. Κλείνοντας ευχαρίστησε όλους όσοι στηρίζουν το φιλανθρωπικό έργο αλλά και τα καταστήματα της πόλης για τις προσφορές τους, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η γιορτή.

Στην ομιλία του ο κ. Χρυσόστομος αναφέρθηκε στο έργο και τον ρόλο του Φιλανθρωπικού Ταμείου και τόνισε πως ένας από τους λόγους που γίνεται η συγκεκριμένη εκδήλωση είναι για να γίνει και ο απολογισμός του, σημειώνοντας πως πρέπει όλα να είναι ξεκάθαρα. Μάλιστα σημείωσε πως η ίδια η Μητρόπολη το 2017 ζήτησε οικονομικό έλεγχο, ο οποίος έγινε και πήραν τα εύσημα που όλα ήταν στην εντέλεια. Υπογράμμισε δε πως κανείς δεν πρέπει να φοβάται τον έλεγχο και να μην τον θέλει -“πρέπει να υπάρχει οικονομική διαφάνεια και δεν νοείται ΝΠΔΔ να μην ελέγχονται” τόνισε χαρακτηριστικά.

Κλείνοντας ευχαρίστησε την εκπρόσωπο του “Lidl” Ευγενία Χόνδρου, στην οποία προσέφερε μια εικόνα του Αγίου Χαραλάμπους αντίγραφο αυτής που βρίσκεται στα Φιλιατρά.

Από την πλευρά της η κ. Χόνδρου ευχαρίστησε τον μητροπολίτη και τη Μητρόπολη και τόνισε πως στη δύσκολη αυτή εποχή που ζούμε όλοι, είναι το λιγότερο που μπορούν να κάνουν από την πλευρά τους ως κατάστημα, ενώ ευχήθηκε σε όλους υγεία και καλή χρονιά.

 

Κ.Μπ.

Την πρωτοχρονιάτικη πίττα του έκοψε το Σωματείο εργαζομένων στις ΔΕΥΑ Μεσσηνίας.

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

ΣΤΙΣ ΔΕΥΑ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

                                             ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

    Την πρωτοχρονιάτικη πίττα του έκοψε το Σωματείο, εργαζομένων στο εξοχικό κέντρο  Κουκούτση σήμερα Κυριακή 12 Ιανουαρίου 2020. Η συμμετοχή των εργαζομένων ήταν καθολική και το κέφι μεγάλο. Ο Πρόεδρος του Σωματείου Παναγιώτης Κουφαλάκος στον χαιρετισμό του μαζί με τις ευχές του σωματείου, για την νέα χρονιά, έκανε και  απολογισμό των δράσεων, για την χρονιά πού πέρασε. Στάθηκε στην πολυήμερη κινητοποίηση για την μονιμοποίηση των συμβασιούχων και  των ΑΜΕΑ , με επιτυχίες τόσο για την ΔΕΥΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ όσο και για τις ΔΕΥΑ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ ΚΑΙ ΠΥΛΟΥ. Αναφέρθηκε για τις πρωτοβουλίες του Σωματείου στον συντονισμό των κινητοποιήσεων για τις απολύσεις, την απληρωσιά, για το ασφαλιστικό, για την συμμετοχή του στις κινητοποιήσεις ενάντια στην κατάργηση της Κυριακάτικης αργίας  μαζί με το συνδικάτο ιδιωτικών υπαλλήλων, για τις κινητοποιήσεις ενάντια στις λευκές κόκκινες και γαλάζιες νύκτες και στις κινητοποιήσεις κατά της υπογραφής της συμφωνίας για τις Αμερικανονατοικές βάσεις στην χώρα μας. Στο τέλος του χαιρετισμού του ανακοίνωσε την απόφαση του ΔΣ του Σωματείου για απεργιακή κινητοποίηση την ημέρα πού θα κατατεθεί στην Βουλή το νέο αντιασφαλιστικό νομοσχέδιο για ψήφιση. Τέλος κάλεσε τους εργαζόμενους σε επαγρύπνιση και ετοιμότητα. Συγκρούονται μεγάλα συμφέροντα είπε στην ευρύτερη περιοχή μας και  οι ανταγωνισμοί για τους υδρογονάνθρακες και τους δρόμους μεταφοράς ενδέχεται να μας εμπλέξουν σε ιμπεριαλιστικούς πολέμους. Δεν πρέπει να έχουμε καμία εμπιστοσύνη είπε, στην οποιαδήποτε Κυβέρνηση μας εμπλέξει να συμμετέχουμε σε ιμπεριαλιστικούς πολέμους για τα συμφέροντα της αστικής τάξης.

    Τέλος έκλεισε τον χαιρετισμό του ως εξεις:

       Από την πολύχρονη αγωνιστική μας πείρα, μπορούμε να πούμε με σιγουριά ότι, άσχετα από ποια  Κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία, η τάξη μας και τα φτωχά λαϊκά στρώματα, βιώνουν την ίδια αντιλαϊκή πολιτική. Η μία Κυβέρνηση παραλαμβάνει το νήμα της αντιλαϊκής πολιτικής από εκεί πού το άφησε η προηγούμενη και συνεχίζει. Εμείς είμαστε αυτοί πού μπορούμε να καθυστερήσουμε ακόμα και να ανατρέψουμε πολιτικές σε βάρος μας, αρκεί να είμαστε ενωμένοι, με σχέδιο και αγωνιστική διάθεση.

Δ.Σ. Τριφυλίας: «Μέλι», «γάλα», πραότητα, νηφαλιότητα στο ξεκίνημα, αλλά και χαρακτηρισμούς του δημάρχου Γιώργου Λεβεντάκη για «ντενεκέδες» …

Δ.Σ. Τριφυλίας: Από «μέλι» σε… «ντενεκέδες» η συζήτηση για τον προϋπολογισμό

«Μέλι», «γάλα», πραότητα, νηφαλιότητα στο ξεκίνημα, αλλά και χαρακτηρισμούς του δημάρχου Γιώργου Λεβεντάκη για «ντενεκέδες», όπως και στιγμές έντασης και προσωπικών επιθέσεων αργότερα, περιείχε η τελευταία συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Τριφυλίας και πρώτη για τη νέα χρονιά, με μοναδικό θέμα ημερήσιας διάταξης την «Ψήφιση Προϋπολογισμού Δήμου Τριφυλίας οικ. έτους 2020 και Ολοκληρωμένου Πλαισίου Δράσης (ΟΠΔ) 2020».

Με τρεις αποχές (Παναγιώτης Αλευράς, Γιάννης Μερκούρης και Γιάννης Αδρακτάς), τέσσερις αποχωρήσεις (Ευάγγελος Κοροβίλας, Παναγιώτης Κατσίβελας, Γιάννης Κατσούλας και Χαράλαμπος Καναλουπίτης), τέσσερα «λευκά» (Παναγιώτης Τσίγγανος, Σταματία Αλεξοπούλου, Παναγιώτης Τσαφαράς και Γιάννης Παρασκευόπουλος) και τον επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης, Σαράντο Κουκούμη, να δηλώνει ότι καταψηφίζει, «πέρασε» το βράδυ της Τετάρτης – μετά την αναβολή της συνεδρίασης την παραμονή της Πρωτοχρονιάς λόγω έλλειψης απαρτίας – ο προϋπολογισμός έτους 2020 του Δήμου Τριφυλίας, τον οποίο ενέκριναν παριστάμενοι σύμβουλοι των «συμπολιτευόμενων» παρατάξεων (Γιώργος Ασημακόπουλος, Αντώνης Βλάχος, Δημήτρης Στριμπάκος, Νίκος Φρούσος, Χαράλαμπος Αυρηλιώνης, Χάιδω Παναγιωτοπούλου, Μαρία Πανουσιοπούλου, Θεόδωρος Αντωνόπουλος, Στάθης Ανδρινόπουλος, Μάγδα Καμπύλη-Ανδρινοπούλου, Αλέκος Κουτρουμπής), ο ανεξάρτητος Γιώργος Τσακανίκας και ο Σωτήρης Μπακούρος με τη Μαρία Παναγοπούλου.

Δυστυχώς και σε αυτή τη συνεδρίαση δεν αποφεύχθηκαν οι καβγάδες, οι οποίοι «προκλήθηκαν» δίχως ουσιαστική αιτία και αφορμή. Επίσης, ενώ το θέμα ήταν συγκεκριμένο, εμβόλιμα έγιναν αναφορές, κυρίως από το δήμαρχο, σε δεκάδες άλλα ζητήματα που δε σχετίζονταν καθ’ οιονδήποτε τρόπο με τον προϋπολογισμό. Κι ενώ επίμονα ο κ. Λεβεντάκης ζητούσε να τοποθετηθούν όλοι οι σύμβουλοι παρατάξεων της αντιπολίτευσης, δεν έπραξε το ίδιο με αντιδημάρχους της δικής του παράταξης. Για μία ακόμη συνεδρίαση ούτε που ακούστηκε η φωνή τους από μικροφώνου στην αίθουσα συνεδριάσεων και, ως εκ τούτου, δεν καταγράφηκε η άποψη και θέση τους επί του προϋπολογισμού, παρά μόνον σήκωσαν «χεράκι» ότι τον ψηφίζουν, καίτοι ο Κανονισμός Λειτουργίας και ο νόμος ρητά ορίζουν ότι γίνεται ονομαστική ψηφοφορία!

Ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 27.975.710,71 ευρώ και την εισήγηση και ανακεφαλαίωσή του έκανε στο Σώμα o πρόεδρος της Ο.Ε. και αντιδήμαρχος Διοικητικού, Οικονομικού και Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Δημήτριος Στριμπάκος, τονίζοντας μεταξύ άλλων: «Για εμάς οι δεσμεύσεις, όπως αναλυτικά αναφέρονται στο προεκλογικό μας πρόγραμμα, αποτελούν το στόχο για κάθε ημέρα διοίκησης, την πυξίδα που ορίζει την πορεία μας, το γνώμονα για τις καθημερινές μας αποφάσεις…

[…] Ο προϋπολογισμός του 2020 είναι ο πρώτος που καταθέτουμε για την αποτύπωση μιας πορείας δημιουργίας μαζί με τους πολίτες του Δήμου μας. Αυτός ο προϋπολογισμός είναι ένα βήμα στην κατεύθυνση της υλοποίησης αυτού του οράματος, μία ακόμη κατάκτηση, ένα στιβαρό θεμέλιο στην οικοδόμηση της Τριφυλίας που μας αξίζει. Οι περισσότερες εισηγήσεις προϋπολογισμών στους Δήμους της χώρας τα τελευταία χρόνια ξεκινούν με μία εις βάθος ανασκόπηση της παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης και των επιπτώσεών της στα οικονομικά των ΟΤΑ

[…] Ο προϋπολογισμός του 2020 είναι ένα αποτέλεσμα που δεν ήρθε τυχαία ή συγκυριακά αλλά αντίθετα παγιώθηκε μέσα από σκληρή δουλειά, επίμονες στοχευμένες προσπάθειες, εξειδικευμένη προετοιμασία και διεκδίκηση πόρων…»

Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Γιώργος Λεβεντάκης ανέφερε ότι ο προϋπολογισμός είναι «η καρδιά και ο παλμός που θα δώσει ώθηση». «Του χρόνου τέτοια μέρα – συμπλήρωσε- θα δουν να έχουν αλλάξει στο Δήμο πολλά και θα ακούσουν τι θα έχει γίνει». Ανέφερε, επίσης, ότι υπήρχε ένα καθεστώς να διοικούν τους Δήμους γιατροί και δικηγόροι, αλλά «ο Δήμος δε διοικείται επιστημονικά. Διοικείται επιχειρηματικά» και συμπλήρωσε ότι «ο Δήμος θέλει δουλειά».

Ποια χρήματα έφερε η καινούργια Δημοτική Αρχή, ποια είναι τα προγράμματα στα οποία μπήκε ο Δήμος, εάν έχει ληφθεί πρόνοια και έχει γίνει εγγραφή στον προϋπολογισμό για τη μισθοδοσία εργαζομένων που έχουν προσφύγει στα δικαστήρια για μονιμοποίηση, εάν έχει γίνει εγγραφή για laptop σε επιτυχόντες της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης όπως είχε δεσμευτεί προεκλογικά ο δήμαρχος και πότε χρονολογικά δημιουργήθηκαν οφειλές δικαστικών απαιτήσεων, ρώτησε ο Παναγιώτης Κατσίβελας.

Ο Γιάννης Κατσούλας επισήμανε ότι οι δαπάνες στους κωδικούς για έξοδα αιρετών και ειδικών συνεργατών είναι κατά πολλές χιλιάδες ευρώ περισσότερες από άλλες χρονιές και ρώτησε, αφού ο δήμαρχος δηλώνει πως δεν παίρνει το μισθό, γιατί έχει εγγραφεί κωδικός για αντιμισθία δημάρχου.

Η τελευταία ερώτηση προκάλεσε οργή στον κ. Λεβεντάκη που του επιτέθηκε με αναφορές περί προσωπικών δεδομένων και τον κ. Κατσούλα να του λέει ότι δεν κατάλαβε την ερώτηση.

Ποια είναι η ΣΑΤΑ, πώς έχει κατανεμηθεί και πόσα χρήματα οφείλει ο Δήμος, ρώτησε ο Στάθης Ανδρινόπουλος.

«Πολλά τα λόγια, λίγα τα έργα», είπε ο κ. Κατσίβελας, συμπληρώνοντας ότι «στο χωριό μου λένε “χαρτί μιλήσει, χωριάτης σιωπήσει”. Πολλά έρχονται, αλλά δεν τα έχουμε δει». Επίσης, τόνισε ότι έννοια του προϋπολογισμού είναι οι προθέσεις της Δημοτικής Αρχής, αλλά οι δαπάνες λειτουργίας της διοίκησης Λεβεντάκη είναι περισσότερες από ό,τι την προηγούμενη δημοτική περίοδο και δε φαίνονται ούτε προθέσεις εξοικονόμησης πόρων. «Δεν μπορούμε να επιβραβεύσουμε με την ψήφο μας μια προσπάθεια που δεν έχει κάνει», είπε ο κ. Κατσίβελας.

Η αντιδήμαρχος Χάιδω Παναγιωτοπούλου είπε ότι ο προϋπολογισμός είναι το θεμέλιο στο οποίο βασίζεται η λειτουργία του Δήμου και οφείλουν να αναγνωρίσουν τη δουλειά τρεισήμισι μηνών της νέας Δημοτικής Αρχής και τη γενναιοδωρία του δημάρχου και να πουν «ναι» στην ψήφιση.

«Να μη θεοποιούμε τους προϋπολογισμούς» τόνισε ο Παναγιώτης Τσίγγανος, συμπληρώνοντας ότι έχει δύο μέρη, το πολιτικό και το οικονομικό. Στο, δε, πολιτικό η εισήγηση που ανέγνωσε ο αντιδήμαρχος είναι η εισήγηση του προϋπολογισμού της επόμενης χρονιάς κι όχι του 2020!

«Η παράταξή μας, προφανώς, δεν ακυρώνει ό,τι υπάρχει στο Δήμο μέχρι τώρα. Από την άλλη, μένει να δει απ’ τη νέα Δημοτική Αρχή αυτά που θέλει να υλοποιήσει…», είπε ο κ. Τσίγγανος σημειώνοντας πως ψηφίζουν «λευκό».

Ο Στάθης Ανδρινόπουλος επισήμανε ότι «ενώ είναι κορυφαία συζήτηση, ξεφεύγουμε» και τόνισε ότι καλό θα είναι να δίνουν σημασία στο στρατηγικό σχεδιασμό, στο Ο.Π.Δ., στο Τ.Π. Μεταξύ άλλων, επισήμανε πως δεν υπάρχει στον προϋπολογισμό κάτι για τον πολεοδομικό σχεδιασμό που είναι νόμος από το 2017, δεν υπάρχει εγγραφή για μελέτες επ’ αυτού, που είναι αναπτυξιακό εργαλείο, και για επενδύσεις… «Εμείς θα τον ψηφίσουμε. Θα περιμένουμε όμως να τα δούμε», είπε σαφώς συγκρατημένος και στέλνοντας πολλαπλά μηνύματα!

Ο Σωτήρης Μπακούρος, ενώ είπε ότι η συζήτηση δε συνάδει με συζήτηση για προϋπολογισμό και ότι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί κρύβουν εικονικότητα, πρόσθεσε ότι είναι μπούσουλας λογιστικής απεικόνισης και θα τον ψηφίσει.

Ο Σαράντος Κουκούμης άφησε μομφές για τη διαδικασία συζήτησης και τόνισε ότι ο προϋπολογισμός δεν είναι θέμα μόνο θέλησης, είναι θέμα οικονομικό και πολιτικό και ο δήμαρχος αυτό το κομμάτι το αγνοεί. Μίλησε για αντιδραστικούς νόμους και αντιλαϊκές πολιτικές, σημειώνοντας ότι καταψηφίζει.

Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος επισήμανε ότι ο προϋπολογισμός είναι το ευαγγέλιο και ενώ αναγνώρισε κάποια θετικά στη Δημοτική Αρχή, σημείωσε ότι έπειτα από όσα άκουσε ψηφίζει «λευκό» και η «λευκή» του ψήφος βοηθάει…

Μελανό σημείο, να σημειωθεί, αποτέλεσαν οι χαρακτηρισμοί του δημάρχου σε συμβούλους, προφανώς απόντες, ως «ντενεκέδες» και άλλες αναφορές προσβλητικές σε βάρος τους.

Του Ηλία Γιαννόπουλου

ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2020: ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ ΣΤΑ ΦΙΛΙΑΤΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΥΛΛΟΓΟ ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΩΝ.

Η Βιβή Παντελάκη είναι με την Αθηνά Κόλλια και 8 ακόμη.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ
Ο Κωστής Παλαμάς ήταν ένας από τους πολυγραφότερους Έλληνες λογοτέχνες και πνευματικούς ανθρώπους. Δημοσίευσε συνολικά σαράντα ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα, κριτικά και ιστορικά δοκίμια, συγκριτικές μελέτες και βιβλιοκριτικές. Το έργο του είχε τεράστια απήχηση στην εποχή του. Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει πει ότι ο Παλαμάς είχε μεγαλύτερη επιρροή από 10 Πρωθυπουργούς. Ωστόσο, αυτό που δεν είναι γνωστό, είναι ότι ο έρωτας είναι διάχυτος σε όλη την έκταση του ποιητικού του έργου. Τα ερωτικά του ποιήματα είναι μάλιστα, περισσότερα από τα ποιήματα κάθε άλλης θεματικής κατηγορίας.
Ο Σύλλογος Φιλοπροόδων επιχειρεί να φωτίσει αυτή την πλευρά του έργου του πραγματοποιώντας ένα αφιέρωμα στο έργο του, 161 χρόνια από τη γέννησή του με τίτλο «Ο ερωτισμός στην ποίηση του Παλαμά», την Τετάρτη 15 Ιανουαρίου 2020, στα Φιλιατρά, στο Βορρέειο Πνευματικό Κέντρο, στις 7.30 μμ.
Ομιλητής θα είναι ο λογοτέχνης Κώστας – Κόλλιας Ερανιώτης. Ποιήματα θα απαγγείλουν η Ματίνα Μιχαλακοπούλου, η Δώρα Πανταζοπούλου και η Ειρήνη Παναγοπούλου σε μουσική υπόκρουση κιθάρας από τον Γρηγόρη Κόλλια. Την επιμέλεια του οπτικοακουστικού υλικού έχει ο Γιώργος Μακρής.
Θα είναι χαρά μας οι φίλοι μας να παρακολουθήσουν την εκδήλωση αυτή!

Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα και κείμενο

Παιδικά και νεανικά χρόνια – οι πρώτες ποιητικές εκδηλώσεις

Ο Κωστής Παλαμάς, «ο ποιητής που σκέπασε με τον ίσκιο του μισόν αιώνα της πνευματικής μας ιστορίας» (Θεοτοκάς, 1994: 243), γεννιέται στην Πάτρα το 1859, δυο χρόνια μετά το θάνατο του Σολωμού. Πολύ νωρίς, το 1866, εγκαθίσταται στο Μεσολόγγι μαζί με τον ένα από τους δύο αδερφούς του ―τον μεγαλύτερο―, μετά τον πρόωρο και ξαφνικό θάνατο και των δύο γονιών του: στο σπίτι του θείου του, που αναλαμβάνει την ανατροφή τους.

Στη νησόσπαρτη λίμνη που το μαϊστράλι,

από θαλασσινή δυναμωμένο αρμύρα,

ταράζει πέρα το φυκόστρωτο ακρογιάλι,

μ’ έριξ’ εκεί πεντάρφανο παιδάκι η Μοίρα.

[Από την Ασάλευτη ζωή] .

Στο Μεσολόγγι τελειώνει τις εγκύκλιες σπουδές του και γράφει τα πρώτα του ποιήματα ώς το 1875, οπότε μετακομίζει στην Αθήνα, την πόλη στην οποία θα ζήσει ώς το τέλος της ζωής του. Εγγράφεται στη Νομική Σχολή, όπως είχε κάνει προηγουμένως ο αδελφός του Χρήστος, αλλά γρήγορα εγκαταλείπει τις σπουδές του, για να αφιερωθεί στην ποίηση και τη φιλολογία.

Οπλισμένος με την αυτοπεποίθηση της νεότητας υποβάλλει την πρώτη του συλλογή, Ερώτων έπη, στο Βουτσιναίο ποιητικό διαγωνισμό μόλις το 1876, τη χρονιά που βραβεύεται τελικά η συλλογή του Γ. Βιζυηνού. Η δική του απορρίπτεται ως «ψυχρότατο στιχουργικό γύμνασμα λογιώτατου γραμματικού» (Θ. Ορφανίδης). Ωστόσο ο Παλαμάς καταφέρνει την επόμενη χρονιά να εκδώσει στο Μεσολόγγι αυτοτελώς την ποιητική σύνθεση Μισολόγγι, ενώ μπροστά του ανοίγεται ο κόσμος των εφημερίδων: από το 1879 δημοσιεύει ποιήματά του στον Ραμπαγά, με την υπογραφή «Κώστας» και αργότερα στο Μη χάνεσαι και στην Ακρόπολη. Παράλληλα σχεδόν εμφανίζονται με ποιήματά τους στον φιλονεϊστή Ραμπαγά και δύο φίλοι του: ο «Νίκος» (Καμπάς) και η «Αράχνη» (= Γεώργιος Δροσίνης). Η ιδρυτική τριανδρία της «Νέας Αθηναϊκής Σχολής» έχει κιόλας σχηματιστεί και εισέρχεται στην λογοτεχνική σκηνή. Στον απόηχο της γνωστής ομιλίας του Ροΐδη [«Περί συγχρόνου εν Ελλάδι ποιήσεως», 1877], απορριπτικής για το σύνολο σχεδόν της ελληνικής ποίησης και καταγγελτικής ως προς την έλλειψη πνευματικού περιβάλλοντος ικανού να γεννήσει μεγάλη ποίηση, οι νέοι της εποχής αναλαμβάνουν την ποιητική ανανέωση: ταλαντεύονται μεταξύ καθαρεύουσας και δημοτικής αλλά γρήγορα δείχνουν σαφή κλίση προς την δεύτερη. Η υποστήριξη που προσφέρουν στη δημοτική την καθιερώνει σταδιακά, και μετά από πολλούς αγώνες, ως ποιητική γλώσσα. Αρνούνται τους ακραίους ποιητικούς συναισθηματισμούς, το στόμφο και τις ρητορικές εξάρσεις της παλιάς σχολής και παρουσιάζουν ποιήματα με επιμελημένο στίχο και συγκρατημένη ευαισθησία.

Ωστόσο ο νεαρός Παλαμάς έχει να φροντίσει και το ζήτημα της επαγγελματικής του αποκατάστασης. Ο Γαβριηλίδης, εκδότης των εφ. Μη χάνεσαι και αργότερα της Ακρόπολις, του ζητά να γίνει κοινοβουλευτικός συντάκτης επ’ αμοιβή. «Όταν μου έγραφες ότι με θέλεις διά την Βουλήν, ετρόμαξα» του απαντά ο Παλαμάς. Δέχεται βέβαια, όσο κι αν επιμένει αρχικά: «μου φαίνεται ότι θα απετύγχανον οικτρότατα ως δημοσιογράφος». Ο Γαβριηλίδης επιμένει κι αυτός. Η θητεία του στη θέση του κοινοβουλευτικού συντάκτη κράτησε ένα μικρό διάστημα. Από το επάγγελμα του δημοσιογράφου όμως προσπάθησε για χρόνια να κερδίσει τη ζωή του περνώντας από τα γραφεία των μεγαλύτερων εφημερίδων της εποχής. Τα χρόνια βέβαια είναι πολύ δύσκολα για τους νεαρούς επαγγελματίες του λόγου:

Η Εφημερίς όπου εργαζόταν δεν πήγαινε καθόλου καλά οικονομικώς, δεν είχε να πληρώνει τους συντάκτες της, και του κάκου η κυρία Παλαμά πήγαινε και ξαναπήγαινε στο Ρούκη, που ήταν τότε ο διευθυντής, γυρεύοντας ένα μέρος τουλάχιστον από τα καθυστερούμενα για να ψωνίσει. Νομίζω […] πως η μεγάλη αυτή στεναχώρια έλειψε όταν ο ποιητής πήγε χρονογράφος στο Εμπρός του Καλαποθάκη (Ξενόπουλος, 1943: 19).

Στην πραγματικότητα «η μεγάλη αυτή στεναχώρια έλειψε» οριστικά από το 1897, χρονιά κατά την οποία ο Παλαμάς διορίζεται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας Γενικός Γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σ’ αυτή τη θέση θα εργαστεί ώς το 1928.

Το 1886 εκδίδεται η ποιητική συλλογή που αποτελεί την ουσιαστική αρχή του παλαμικού ποιητικού έργου: τα Τραγούδια της Πατρίδος μου αποτελούν πλήρη έκφραση των ποιητικών στόχων της νέας αθηναϊκής σχολής και συμπυκνωμένη έκφραση του μεγαλοϊδεατισμού της εποχής.

«Οι στίχοι στην πατρίδα μου», στη μικρή πατρίδα […] θ’ άξιζεν εδώ, και με όλη τη συντομία, να εξαρθούν. Γιατί δίνουν το σύνθημα πως κάτι σπέρνεται προμηνώντας κάποια μεταστροφή που αγάλια αγάλια θ’ ανθίσει, στην ιδεολογία μας, στην αισθητική μας. Η πατριδολατρία. Πατριδολάτρης είμαι, όχι εθνικιστής. […] Το ποίημα, που προεξάρχει στο βιβλίο μου, είναι «Τα δώρα της Πρωτοχρονιάς». Συνεχίζετ’ εκεί το πατριωτικό ιδανικό. Η Μεγάλη Ιδέα σ’ ένα ανάγλυφο σκαλίζεται. Αλλά σχεδόν τίποτε κοινό με τον παραδομένο λυρισμό της αθηναίας Σχολής, με το ’21, εκπροσωπούμενο από τους καπεταναίους και τους ήρωές του που συμβολίζουν την εθνικήν ακμή μέσα στον ξεπεσμό του τωρινού. Τίποτα που να θυμίζει την ρομαντική ελεγειογραφία, το επικό πλάτος, τη διθυραμβική τυμπανοκρουσία, τη δημοσιογραφική στωμυλία των προγόνων συναδέλφων μας. Η Μεγάλη Ιδέα σε στίχους που σα να βιάζονται να σωπάσουν, με μια κραυγή που μισοβγαίνει, σα να ξεράθηκε στο στόμα τους: «με την Αγάπη». [Παλαμάς, Άπαντα, Α΄: 22]

Αυτά σημειώνει ο ποιητής υπογραμμίζοντας ήδη μια βασική δεσπόζουσα που επανέρχεται σε διάφορες φάσεις στην ποίησή του. Την επόμενη χρονιά παντρεύεται τη Μαρία Βάλβη, γόνο πολιτικής οικογένειας του Μεσολογγίου, γράφει και της αφιερώνει τον «Ύμνο εις την Αθηνάν», που θα βραβευτεί στον Φιλαδέλφειο ποιητικό διαγωνισμό δύο χρόνια αργότερα.«Ο σωστός κριτικός αναγκαίο συμπλήρωμα του ποιητή» (Παλαμάς)

Το 1889 δίνει στον φιλολογικό σύλλογο «Παρνασσός» την περίφημή διάλεξή του για τον Κάλβο, που εξακολουθεί δικαίως να θεωρείται η ουσιαστική αφετηρία της κριτικής πρόσληψης του ποιητικού έργου του Κάλβου. Είναι το πρώτο σημαντικό φανέρωμα της κριτικής διορατικότητας του Παλαμά. Η πραγματικά μεγάλη εποπτεία του των λογοτεχνικών πραγμάτων, η πολυμέρεια και η διεισδυτική κριτική ματιά του τον κάνουν τα επόμενα χρόνια να ξεχωρίσει ως κριτικός, ιστορικός και θεωρητικός της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η κριτική αναθεώρηση του πρόσφατου λογοτεχνικού παρελθόντος συμπεριλαμβάνει, εκτός από τον Κάλβο, δύο ακόμα σημαντικούς σταθμούς: την ποίηση του Δ. Σολωμού και του Αρ. Βαλαωρίτη. Στην πραγματικότητα ο Παλαμάς εισηγείται έναν ολοκαίνουριο κανόνα «εθνικών» ποιητών προτείνοντας, μέσω του Σολωμού, μια μετακίνηση του ενδιαφέροντος προς ένα ποιητικό κέντρο άλλο από το Φανάρι, που είχε προσελκύσει την προσοχή της παλιάς σχολής: τα Επτάνησα.

Από την άλλη, πρωτεργάτης της λογοτεχνικής ανανέωσης που οραματίζεται η γενιά του 1880, έχει επίγνωση του ηγετικού του ρόλου. Αναλαμβάνει έτσι σύντομα, εκτός από την ανανέωση της ερμηνείας της παράδοσης, την ανανέωση του λογοτεχνικού ορίζοντα που προϋποθέτει και την ανάδειξη των νέων ποιητών: Παπαδιαμαντόπουλος, Καμπάς, Δροσίνης. Γράφει από την αρχή και για τους τρεις θετικότατες κριτικές και αναδεικνύεται έτσι σε «ζωντανή συνείδηση μιας γενιάς και μιας εποχής» (Μουλλάς).

Γ. Ροϊλός, «Οι ποιητές» (1919). Στα δεξιά της σύνθεσης απεικονίζεται ο Α. Προβελέγγιος να διαβάζει κάποιο ποίημά του, ενώ από τα αριστερά προς τα δεξιά διακρίνονται οι Γ. Στρατήγης, Γ. Δροσίνης, I. Πολέμης, K. Παλαμάς και Γ. Σουρής [Πινακοθήκη Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός», πηγή: Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός και Wikimedia Commons]

Ο διευρυμένος κριτικός προσανατολισμός, η αγάπη και η γνώση του δυτικού πολιτισμού του παρέχουν άφθονο υλικό για έρευνα. Συχνά αναλαμβάνει να παρουσιάσει, να συγκρίνει, να προωθήσει στο ελληνικό κοινό συγγραφείς και ρεύματα του ευρωπαϊκού πνευματικού στερεώματος. V. Hugo, Λ. Τολστόι, E. Renan, H. Taine, A. France είναι μόνο μερικά από τα ονόματα που συναντά κανείς στα κριτικά του δοκίμια. Έχει λεχθεί ότι ο Παλαμάς προωθεί κριτικά αυτούς από τους ξένους δημιουργούς που το έργο τους παρουσιάζει ίχνη φιλελληνισμού, κάτι που ωστόσο δεν αναιρεί το γεγονός του ειλικρινούς ενθουσιασμού για τα ευρωπαϊκά λογοτεχνικά και πνευματικά κινήματα ανεξαρτήτως εθνικής τοποθετήσεως. Χαρακτηριστική είναι η έντονη αντίδρασή του το 1899 απέναντι στο φόβο του Εφταλιώτη περί εισαγωγής του «σκοταδερού βορεινού Ιψενογερμανισμού» στις σελίδες του περιοδικού Τέχνη.

Μέρος της κριτικής του οξύνοιας θα πρέπει να θεωρηθεί η έγκαιρη υποστήριξη της δημοτικής ως λογοτεχνικής γλώσσας. Από τις στήλες της εφημερίδας Εφημερίς υποδέχεται τo 1888 το Ταξίδι μου του Γ. Ψυχάρη και το συστήνει στο ελληνικό κοινό με το άρθρο «Το επαναστατικόν βιβλίον του κ. Ψυχάρη» εκφράζοντας ενθουσιώδεις κρίσεις. Ως προς τη συγγραφή της ποίησης έχει και ο ίδιος εγκαταλείψει οριστικά την καθαρεύουσα από το 1886. Τα κρίσιμα επόμενα χρόνια η θέση του Παλαμά ως προς το γλωσσικό θα είναι απερίφραστα υπέρ της δημοτικής.

Το βιβλίο έπρεπε ν’ αναγγελθεί στο φύλλο. Και είδα πως δεν ήταν κανένα από κείνα τα έντυπα που θάφτανε να τα ξεφυλλίσω με τη συνηθισμένη δημοσιογραφική βία. Μόλις άρχισα να το ξεφυλλίζω, και πέρασα στο πόδι δυο τρεις, πέντ’ έξι σελίδες του, μπήκα στο νόημα· όσο μου ήταν δυνατό το πράγμα στην εποχή και στη στιγμή εκείνη. […]

Και ξύπνησα. (…) Μα είν’ αλήθεια πως κι ο ύπνος μου ποτέ δεν ήτανε βαρύς, βαθύς. Τα μάτια μου μισάνοιχτα ανάμεσα του ύπνου και του ξύπνου. Έτοιμος να ξυπνήσω, έτοιμος πιο πολύ από άλλους να καταλάβω πως ήρθε κάποιος Μεσσίας, να την προσκυνήσω την Αλήθεια, να της μιλήσω με τη γλώσσα της, όσο κι αν τραύλιζ’ ακόμα [Παλαμάς, Άπαντα, ΣΤ΄: 307-309].

Ώς το τέλος των πρώτων ποιητικών αναζητήσεων

Το 1890 η δεύτερη συλλογή του, τα Μάτια της Ψυχής μου, βραβεύεται στο Φιλαδέλφειο ποιητικό διαγωνισμό. Η ποιητική διερεύνηση της γενιάς του 1880 για μια έκφραση πλήρως διαφοροποιημένη από το ρομαντισμό της παλιάς σχολής συνεχίζεται. Μέσα στο πεδίο αυτής της διερεύνησης ο Παλαμάς εκδηλώνει ένα εντονότατο ενδιαφέρον σύνδεσης της εγχώριας ποιητικής παράδοσης με τις σύγχρονές του ευρωπαϊκές καλλιτεχνικές εξελίξεις. Είναι λοιπόν και στα Μάτια της Ψυχής μου (όπως και στα Τραγούδια της Πατρίδος μου) ιδιαιτέρως αισθητές οι επιδράσεις της τεχνοτροπίας του γαλλικού παρνασσισμού, από τον οποίο ο Παλαμάς διδάσκεται τη σημασία της μορφής. Οι στίχοι χαρακτηρίζονται από έμμετρη ρυθμικότητα και διαθέτουν ομοιοκαταληξία. Οι όφειλες ωστόσο στον ρομαντισμό παραμένουν, παρά την απομάκρυνση από την ποιητική της παλιάς σχολής, έκδηλες και εντοπίζονται κυρίως στην εξιδανικευτική ματιά του ποιητή, ενώ ο τίτλος της συλλογής παραπέμπει στο γνωστό σολωμικό στίχο «πάντα ανοιχτά, πάντ’ άγρυπνα, τα μάτια της ψυχής μου» από τους Ελεύθερους πολιορκημένους.

Οι απανωτές βραβεύσεις θα πρέπει ασφαλώς να θεωρηθούν ενδείξεις κάποιας αναγνώρισης που χαίρει ήδη ο Παλαμάς ως ποιητής. Ως επικύρωση έρχεται το 1895 η ανάθεση από την Επιτροπεία των Ολυμπιακών Αγώνων της σύνθεσης του Ύμνου των Αγώνων. Με αυτό τον παλαμικό «Ολυμπιακό Ύμνο», που μελοποίησε ο Σ. Σαμαράς, έγινε η έναρξη των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων το 1896 στην Αθήνα και από την Ολυμπιάδα της Ρώμης, του 1960, ανακρούεται σε όλες τις τελετές έναρξης και λήξης.

Εξώφυλλο παρτιτούρας [πηγή: Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος]

Το κρίσιμο έτος 1897 εκδίδει τη συλλογή Ίαμβοι και Ανάπαιστοι, στην οποία μεταγράφει σε επίπεδο ποιητικής πράξης την ανάγνωσή του της καλβικής ποίησης: στα σαράντα ποιήματα της συλλογής η μετρική της κάλβειας στροφής «αναπαρίσταται» συμβολικά μέσω της εναλλαγής του ιαμβικού και του αναπαιστικού ρυθμού. Η συμπερίληψη ενός ποιήματος στο οποίο ο Κάλβος παρουσιάζεται ως «λαμπερόχρωμος ζωγράφος» τοπίων της πατρίδας και αξιομνημόνευτων περιστατικών του εθνικού παρελθόντος, γίνεται πάνω στη βάση του στοιχείου της φιλοπατρίας, που εντάσσει το ποίημα στην κατηγορία της πατριωτικής ποίησης. Ακόμα πιο εμφατικά αυτό συμβαίνει με την ανάκληση της εμβληματικής μορφής του Διγενή:

Καβάλα πάει ο Χάροντας τον Διγενή στον Άδη,κι άλλους μαζί… Κλαίει δέρνεται τ’ ανθρώπινο κοπάδι.Και τους κρατεί στου αλόγου του δεμένους τα καπούλια, της λεβεντιάς τον άνεμο, της ομορφιάς την πούλια.

Και σα να μη τον πάτησε του Χάρου το ποδάρι,ο Ακρίτας μόνο ατάραχα κοιτάει τον καβαλάρη,

―Ο Ακρίτας είμαι, Χάροντα δεν περνώ με τα χρόνια.

Μ’ άγγιξες και δε μ’ ένιωσες στα μαρμαρένια αλώνια;

Εγώ είμαι η ακατάλυτη ψυχή των Σαλαμίνων,

στην Εφτάλοφην έφερα το σπαθί των Ελλήνων.

Δε χάνομαι στα Τάρταρα, μονάχα ξαποσταίνω,

στη ζωή ξαναφαίνομαι και λαούς ανασταίνω!

[Παλαμάς, Άπαντα, Α΄: 352-353]

Ο αντίκτυπος της ήττας του 1897 ωστόσο αποτυπώνεται στην επόμενη συλλογή, τους Χαιρετισμούς της Ηλιογέννητης (1900). Μια στροφή στα κείμενα του Παλαμά από την έκφραση της πολεμικής έντασης και την παρότρυνση στον ηρωισμό σε ένα πνεύμα διεθνισμού και πτώσης του ηρωικού τόνου είναι στο έξης διακριτή.

Ο θάνατος του τρίτου παιδιού του το 1898, του τετράχρονου Άλκη, έχει ήδη αποτελέσει έναν τραγικό σταθμό στην προσωπική του ζωή και παράλληλα την αφορμή για να εκδηλωθεί αυτό που ο ίδιος θα ονομάσει «λυρισμό του εγώ», μέσω της σύνθεσης του θρηνητικού Τάφου (1898, έκδοση που προηγείται των Χαιρετισμών της Ηλιογέννητης), μιας από τις πιο προσωπικές στιγμές στο σύνολο της παλαμικής ποιητικής δημιουργίας. Οι στίχοι της σύνθεσης δημιουργούν ένα κλίμα μελαγχολίας και βαθιάς θλίψης.

Ως τέλος αυτής της πρώτης ποιητικής περιόδου του Παλαμά θα μπορούσε να θεωρηθεί η έκδοση του τόμου Ασάλευτη ζωή (1904) ο οποίος περιλαμβάνει μεγάλο μέρος ήδη δημοσιευμένης ποίησης και συγκεντρώνει ποιήματα ολόκληρης της προηγούμενης δεκαετίας. Πυρήνας ωστόσο του τόμου θα πρέπει να θεωρηθούν οι συνθέσεις Φοινικιά, Εκατό φωνές και Ασκραίος γραμμένες όλες την περίοδο 1900-1904. Ο Παλαμάς διερευνά πλέον τις δυνατότητες που ανοίγει ο προσεταιρισμός της αισθητικής θεωρίας του συμβολισμού, μέσω του οποίου Γάλλοι ποιητές όπως ο Charles Baudelaire, o Stéphane Mallarmé και ο Paul Verlaine στις δύο τελευταίες δεκαετίες του 19ου αι. οργανώνουν τη δική τους ποιητική απομάκρυνση από τις υπερβολές του ρομαντισμού.

Οι Έλληνες ποιητές των πρώτων χρόνων του εικοστού αιώνα οικειοποιήθηκαν δύο από τις θεμελιώδεις αρχές του [συμβολισμού]: α) ο σκοπός της ποίησης δεν είναι να δηλώνει αλλά να υποβάλλει, δηλαδή να στρέψει το νου και τα αισθήματα του αναγνώστη, υπαινικτικά, με έμμεση υπόδειξη, προς μια υψηλότερη σφαίρα υπερβατικών Ιδεών, και β) ότι ο ίδιος ο ποιητής, αφού διαλάμψει μέσα του το φευγαλέο αυτό όραμα, θεωρεί την ταπεινή πραγματικότητα ως τόπο μελαγχολίας και απελπισίας. [Beaton, 1996: 121-122]

Ο Παλαμάς, χωρίς ποτέ να μετεξελίσσεται σε συμβολιστή ποιητή, φαίνεται να κρατά το δίδαγμα για την υποβλητική και υπαινικτική λειτουργία της ποίησης, μέσω της οποίας ο αναγνώστης οδηγείται σε υπερβατικές έννοιες. Η σύνθεση στην οποία είναι κυρίως εμφανή τα συμβολιστικά στοιχεία είναι η Φοινικιά.

Ω Φοινικιά, μας έριξεν εδώ ένα χέρι·

το χέρι το ‘βαλε καταραμένη Μοίρα;

το πήγε νους καλοπροαίρετος; Ποιός ξέρει!

Από ενός ύπνου κάτου τον καταποτήρα

ποιά ορμή μας άδραξε και ποιός μας έχει φέρει;

Τάχ’ από χαλαστή γιά τάχ’ από σωτήρα;

Νά μας ασάλευτα στον ίσκιο σου αποκάτου·

ο ίσκιος σου είναι της ζωής ή του θανάτου;

Παράλληλα, στην Ασάλευτη ζωή συμπεριλαμβάνεται, πρώτος στην ενότητα «Μεγάλα οράματα», ο Ασκραίος που προοικονομεί την εμφάνιση των μεγάλων συνθέσεων που θα ακολουθήσουν. Είναι ένας μονόλογος του φαντάσματος του Ησιόδου της Άσκρας, μια σπουδή πάνω στο ησιόδειο Έργα και Ημέρες, που αρχίζει και τελειώνει με τον αρχαίο ποιητή να παραδίδει το πνεύμα του στον νεοτερικό διάδοχό του, πίσω από το προσωπείο του οποίου κρύβεται ο ίδιος ο Παλαμάς.

Η ποίηση του Παλαμά προχωρά στο εξής με τον τρόπο της παραγωγής αντιθέσεων: μετακινούμενη αέναα από το «λυρισμό του εμείς» στο «λυρισμό του εγώ» ή αλλιώς: από τα πιο λυρικά ποιήματα «ήσσονος τόνου» στις επικές συνθέσεις των «μεγάλων οραμάτων

Η δράση του υπέρ της δημοτικής

Στην αρχή του νέου αιώνα ο Παλαμάς δοκιμάζει την πρώτη αυτόνομη έκδοση πεζού με το διήγημα «Θάνατος παλικαριού» (1901). Την ίδια εποχή γράφεται και το μοναδικό θεατρικό του έργο η Τρισεύγενη (1903), «ένα ποιητικό δράμα σε μια εποχή όπου κυριαρχούσε στο θέατρο ο νατουραλισμός» (Πολίτης, 1995: 198-199).

Εν τω μεταξύ ο αγώνας υπέρ της δημοτικής μπαίνει σε μια κρίσιμη φάση. Η μετάφραση του Κατά Ματθαίον Ευαγγελίου από τον Αλέξανδρο Πάλλη και η δημοσίευσή της στην εφημερίδα Ακρόπολις το 1901 ξεσήκωσε, όχι μόνο την Εκκλησία, αλλά και το λαϊκό αίσθημα, και προκάλεσε μια σοβαρή πολιτική κρίση που στάθηκε η απαρχή μιας μακράς σειράς ανάλογων φαινομένων. Οι μεγάλες φοιτητικές διαδηλώσεις, αποδοκιμαστικές της μετάφρασης του Ευαγγελίου, τοποθετούν στο στόχαστρο της επίθεσης τους δημοτικιστές που θεωρούνται άθεοι και προδότες. Οι αντιδράσεις καταλήγουν σε ταραχές και αιματηρές συγκρούσεις με τον στρατό, που θα μείνουν γνωστές ως «Ευαγγελικά».

Απεικόνιση των επεισοδίων στον τύπο της εποχής [πηγή: Wikimedia Commnons]

Τα γεγονότα κλονίζουν την κυβέρνηση Θεοτόκη και την αναγκάζουν να παραιτηθεί. Ο Κωστής Παλαμάς, δηλωμένος υποστηρικτής της δημοτικής, βρίσκεται στο επίκεντρο των επιθέσεων, καθώς μάλιστα αυτή την εποχή εργάζεται ως Γραμματέας του Πανεπιστημίου, που έχει πρωτοστατήσει στις αντιδραστικές εκδηλώσεις. Η υποστήριξή του ωστόσο προς όλες τις προσπάθειες καθιέρωσης της δημοτικής είναι συνεχής και έμπρακτη: συνεργάζεται με τον Νουμά, το περιοδικό-όργανο του δημοτικισμού, από το πρώτο κιόλας τεύχος (Ιανουάριος 1903). Την ίδια χρονιά η παράσταση της Ορέστειας σε δημοτική μετάφραση του Γ. Σωτηριάδη από το Βασιλικό Θέατρο προκαλεί συγκρούσεις ανάλογες με εκείνες των «Ευαγγελικών», τα «Ορεστειακά». Πριν από την πρώτη παράσταση η Μαρίκα Κοτοπούλη απαγγέλλει το ποίημα «Το χαίρε της τραγωδίας», που ο Παλαμάς έχει γράψει ειδικά για την περίσταση. Κατά τη διάρκεια των αναταραχών ο Παλαμάς διώκεται εκ νέου για τις δημοτικιστικές του απόψεις.

Στοχάζομαι πως όταν η ζωντανή μας η γλώσσα δικιωθεί και πάρει τη θέση που της χρειάζεται, όταν ο δασκαλισμός θα είναι κάτι τι ανάλογο στο νόημα και στο μάκρεμα με το μεσαιωνισμό, και κάτι πολύ χειρότερο, όταν και της ίδιας Πολιτείας οι νόμοι θα σκαλίζονται, καθαροί και στρογγυλοί, στην άσπρη πλάκα της ζωντανής γλώσσας, και δε θα κοκκινίζει ο Λόγος μπροστά σε «διορισμούς εθνικών ποιητών ή εθνοκηρύκων απηλλαγμένων του ιδιώματος του μαλλιαρισμού», τότε θα βρεθεί πως και η λεγόμενη καθαρεύουσα δεν είναι όλως διόλου για πέταμα, γιατί δούλεψε κ’ εκείνη, όχι μονάχα για τη γέννηση κάποιων αξιόλογων έργων, μα και άθελα, για την πρόοδο και για το ξαναστύλωμα της αφιλίωτης αντίδικης, της δημοτικής.

Μα ίσαμε που να ξημερώσουν τα χρυσά χρόνια, η καθαρεύουσα πρέπει να πολεμιέται ήσυχα, υπομονετικά, συστηματικά, μεθοδικά, τεχνικά, επιστημονικά, θαρρετά, μαζί μετρημένα και παλικαρίσια, ξέσκεπα και συνετά, αλύπητα, σαν ένα εθνικό κακό. Τούτο απαιτούν η ηθική, η τιμή, η δικιοσύνη, η ανάγκη, ο εθνισμός, ο ανθρωπισμός, το σέβας προς την αλήθεια, η αγάπη προς την ομορφιά, ό,τι συμφέρει στον κοινωνικό τον άνθρωπο, ό,τι τονώνει τον άνθρωπο τον εσωτερικό [Παλαμάς, Άπαντα, Η΄: 50].

Τον Μάιο του 1908 ο Παλαμάς υποβάλλει ως γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών αναφορά στο Υπουργείο Παιδείας συνταγμένη σε δημοτική γλώσσα. Η δημόσια δημοτικιστική του τοποθέτηση προκάλεσε την «Επιτίμηση του Γραμματέως του Πανεπιστημίου» από τον Υπουργό Παιδείας. Στις 15 Μαΐου ο Παλαμάς απαντά σε συκοφαντικό άρθρο του Γ. Πωπ στην εφ. Αθήναι σχετικά με την αναφορά του, με επιστολή που δημοσιεύεται στην εφ. Εστία:

Αν δεν εφοβούμην μήπως ολισθήσω εις λυρικήν περιαυτολογίαν περιττήν, θα έλεγα ότι δι’ εμέ λειτούργημα ο Λόγος και θρησκεία τα Γράμματα. Γνωστή, όσον ασήμαντος και αν είναι, η λογοτεχνική εργασία μου. Πιθανόν να είναι πολύ αμφισβητήσιμος η αξία μου ως λογοτέχνου. Δι’ ό,τι δεν αμφιβάλλω, είναι η μεγάλη φιλολογική και κοινωνική σημασία του γλωσσικού ζητήματος. Αλλά πρώτιστα πάντων τούτο είναι ζήτημα ηθικής τάξεως δι’ εμέ. Είμαι δημοτικιστής ― ή όπως άλλως θέλετε να με αποκαλέσετε, και θα είμαι· τούτο αποτελεί την αρετήν μου. Και ως υπάλληλος του Κράτους, νομίζω ότι όχι μόνον δεν παραβαίνω το καθήκον μου ―άσχετον άλλως τε προς τας περί γλώσσης πεποιθήσεις μου― αλλά και τιμώ την θέσιν μου, έχων το θάρρος να φρονώ ό,τι φρονώ δημοσία λόγω και έργω [Παλαμάς, 1975, Αλληλογραφία Α΄ (1875-1915): 149].

Συμμετέχει είτε στηρίζει μια σειρά πρωτοβουλιών και κινήσεων υπέρ της δημοτικής, όπως είναι η ίδρυση της εταιρείας «Εθνική Γλώσσα» (1904) ―μια από τις πρώτες συλλογικές προσπάθειες για τη διάδοση της δημοτικής―, η ίδρυση του «Εκπαιδευτικού Ομίλου» (1910) και της «Φοιτητικής συντροφιάς» (1910). Το άρθρο του «Για να το διαβάσουν και τα παιδιά» γίνεται αφορμή της συζήτησης του γλωσσικού στην Αναθεωρητική Βουλή του 1911. Τον Απρίλιο απολύεται προσωρινά, για ένα μήνα, από τη θέση του στο Πανεπιστήμιο. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση 1917-1920 με την οποία η δημοτική μπαίνει στα σχολεία σηματοδοτεί την οριστική επικράτησή της. Ο Παλαμάς χαρακτηρίζει τη μεταρρύθμιση «επαναστατική» και «ριζοσπαστική». Ωστόσο, είναι ακριβώς από αυτή την εποχή που γίνεται σταδιακά μετριοπαθέστερος ως προς την κριτική της καθαρεύουσας σε βαθμό που, αν και παραμένει φυσικά δημοτικιστής, να γίνεται λόγος για «μεταστροφή» στις ιδέες του (Κριαράς, 1997) που αντιστοιχεί σε αναγνώριση της διγλωσσίας (Ανδριώτης, 1943).

Η εποχή των μεγάλων συνθέσεων

Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο το γεγονός ότι ακριβώς αυτή την εποχή των μεγάλων συνθέσεων, γύρω στο 1909, ο Παλαμάς γνωρίζει προσωπικά, ένα βράδυ στο σπίτι του Καλομοίρη, τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Η ανάμνηση αποτυπώνεται σε ένα ποίημα και μαζί της η ένθερμη υποστήριξη του ποιητή προς τον πολιτικό:

Νά ο Βασιλιάς με το σπαθί και ο Κυβερνήτης νά τος

με τη βουλή, και νά τηνε κι η Πολιτεία, κορόνα,

λαμποκοπούνε στης κορόνας την κορφή διαμάντια

και τα διαμάντια είναι διπλά, σφιχτοπεριπλεμένα.

[«Μια βραδιά σ’ ένα σπίτι»]

Ο εμβληματικός ηγέτης έχει μόλις φτάσει στην Ελλάδα. Η άφιξή του σημαίνει συμβολικά το τέλος της εσωστρέφειας που έχει προκαλέσει η ήττα του 1897. Οι εθνικές και κοινωνικές αλλαγές που περιέχει η πολιτική του ατζέντα ενδυναμώνουν εκ νέου τις ελπίδες μιας αστικής αναγέννησης. Στο πλαίσιο αυτής της αστικής αναγέννησης ο Παλαμάς κράτησε το ρόλο του «εθνικού ποιητή», του αισιόδοξου οδηγού και βάρδου που προωθεί τα εθνικά ιδανικά. Οι δυο μεγάλες συνθέσεις του Παλαμά συμπυκνώνουν τους εθνικούς πόθους για εδαφική επέκταση και εκφράζουν το κάλεσμα για τη θριαμβευτική άνοδο του ελληνισμού. Είναι σαφές ότι στη συνείδηση του ποιητή το είδος αυτό της πατριωτικής ποίησης ισοδυναμεί με πολιτική πράξη:

Δεν είναι η πολιτική, αν την αγναντέψουμε από μιαν όψη του συνόλου της του ιδεατού, δεν είναι παρά η φιλοπατρία στην πράξη. Αγαπώ την πατρίδα, πιστεύω την πατρίδα, ενεργώ, παλεύω για την πατρίδα. Η πολιτική τέχνη του να κυβερνάς. Όμως όλα είναι τέχνη στη ζωή, και η ζωή η ίδια, τέχνη. Η πατριωτική ποίηση, της ποιητικής τέχνης εκδήλωση που γιομίζει την ανθρώπινη ιστορία με την πλάστρα την φωτιά. Ο ποιητής φτάνει να του χτυπήσει τη φαντασία το πάθος τούτο, είναι ο κατεξοχήν πατριώτης [Παλαμάς, Άπαντα, ΙΒ΄: 121].

Ο δωδεκάλογος του Γύφτου (1907), έργο χωρισμένο σε δώδεκα λόγους και σε ποικίλους ρυθμούς με κυρίαρχο έναν ελεύθερο τροχαϊκό στίχο, είναι το σημείο του παλαμικού έργου, όπου διακρίνει κανείς έντονα τα ίχνη του νιτσεϊκού Υπερανθρώπου. Το κεντρικό πρόσωπο, ο Γύφτος, αφού περιέλθει όλα τα στάδια μιας ολοκληρωτικής άρνησης προς όλους και όλα, αρχίζει τέλος να επανασυμφιλιώνεται με τη ζωή. Ωστόσο, ο Παλαμάς παίρνει αποστάσεις από το πρότυπό του και σκιαγραφεί τελικά έναν ήρωα που αποβάλλει σταδιακά τα στοιχεία της έντονης ατομικότητας και εκβάλλει στο πρότυπο ενός πληθωρικού ανθρώπου, μετατρέποντας τον υπεράνθρωπο σε άνθρωπο οδηγό του πλήθους.

Ο Προφήτης που κοιτάζει

με τα μάτια του Όραμά του

κι ο Προφήτης που κηρύττει

με του Αύριο το στόμα,

κι από ποιά πνοή δεν ξέρω

τραβημένος, πνοή κι εκείνος,

παρατώντας τα δικά του,

τους αϊτούς και τα λιοντάρια,

και τ’ απόκρυφα βιβλία,

πήγε κάτου απ’ τη μονιά του

κι ήρθε μέσα στους ανθρώπους,

μες στον Τσίρκο τον απέραντο

το μαρμαροστυλωμένο.

Και νά ο Τσίρκος περιμένει

να γιορτάει το γιορτάσι

που γιορτάζει με το Μάη,

και ξεχείλισε και βουΐζει

μέσα του της Παναγίας

και της αμαρτίας η Πόλη.

[Από το δέκατο λόγο]

Ανάγνωση αποσπάσματος του τρίτου λόγου: διαβάζει ο ποιητής. Πηγή: Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, από τον δίσκο Kωστή Παλαμά Ποιήματα, II, Διόνυσος [απόσπασμα]

Τρία χρόνια αργότερα με το συνθετικό επικολυρικό έργο Η φλογέρα του βασιλιά (1910) ο Παλαμάς εκδηλώνει επιβλητικά το ενδιαφέρον του για την περιοχή της βυζαντινής ελληνικής ιστορίας μέσω του οποίου προσπαθεί να επιτύχει μια φανταστική σύνθεση των σταδίων εξέλιξης του ελληνικού πολιτισμού. Παρέχει έτσι, το πλέον πατριωτικό από τα έργα του, την κρίσιμη ιστορικά στιγμή της παραμονής των Βαλκανικών πολέμων. Η σύνθεση παρουσιάζει ολόκληρη τη σταδιοδρομία του Βασιλείου Β΄ του Βουλγαροκτόνου δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο προσκύνημα του Βασιλείου στην Αθήνα για να προσευχηθεί στην εκκλησία της Παναγίας που ήταν κάποτε ο Παρθενώνας.

Η πορεία του στρατού του αυτοκράτορα διά μέσου της Ελλάδας περιγράφεται λεπτομερώς, αλλά το κέντρο του ποιήματος είναι η μεγάλη προσευχή του Βασιλείου στην Παρθένο, που είναι τόσο η Αθηνά, στην οποία ήταν αφιερωμένος ο Παρθενώνας, όσο και η Αφροδίτη, η θεά της αγάπης. Η προσευχή αρχίζει στο Λόγο IX, και στο Λόγο XI μετατρέπεται σε ενθουσιώδη προφητεία του μέλλοντος [Beaton, 1996: 127].

Ποιήματα ήσσονος τόνου

Χαρακτηριστικό ωστόσο στοιχείο της ποιητικής του Παλαμά, όπως έχει ήδη αναφερθεί, είναι η ανάπτυξη σχημάτων αντίθεσης, στα οποία τον ωθεί ο δυισμός της σκέψης του. Η βαθύτερη ενότητα του παλαμικού έργου έγκειται στη συναίρεση των αντιθετικών στοιχείων. Μέρος αυτού του δυισμού είναι οι δύο αντίθετοι τόνοι που καλλιεργεί: του μείζονος αλλά και του ελάσσονος. Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε αντιπροσωπευτικά ποιήματα υψηλού τόνου όσα αντιστοιχούν στην πατριδολατρία του ποιητή με κέντρο τις δύο μεγάλες συνθέσεις. Χαρακτηριστικά δείγματα ελάσσονος τόνου είναι τα σατιρικά του ποιήματα που αποτελούνται κυρίως από τα Σατιρικά γυμνάσματα (1912).

Πρόκειται για μια ενότητα 44 ποιημάτων σε τερτσίνες, δεκατριών ιαμβικών ενδεκασύλλαβων στίχων, που σατιρίζουν πολιτικές καταστάσεις και κοινωνικές συμπεριφορές. Την ίδια χρονιά οι Καημοί της λιμνοθάλασσας συγκεντρώνουν ό,τι θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «λυρικά παραλειπόμενα» (Πολίτης). Παράδειγμα σε μικρή κλίμακα του δυισμού στον οποίο αναφερθήκαμε αποτελεί η συλλογή Η Πολιτεία και η μοναξιά (1912): τα ποιήματά της μοιράζονται σε στιγμές της εθνικής ιστορίας και αντανακλάσεις λυρικών αναμνήσεων από τη ζωή στο Μεσολόγγι.

Η τελευταία ποιητική περίοδος του Παλαμά περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τον Κύκλο των τετράστιχων (1929) και τις Νύχτες του Φήμιου (1935), συλλογές που αποτελούνται εξολοκλήρου από τετράστιχα. Έχοντας κλείσει και ξεπεράσει την έβδομη δεκαετία ζωής ο ποιητής παρουσιάζει το απόσταγμα της πολύχρονης πείρας του στη θέση ενός γέροντα σοφού. Η πνευματική του διαθήκη συμπυκνώνει επιγραμματικά όλα τα θέματα που τον έχουν απασχολήσει.

Εξώφυλλο της 1ης έκδοσης.

Βασικός σταθμός στην δημόσια αναγνώρισή του είναι η απονομή του «Εθνικού Αριστείου Γραμμάτων και Τεχνών» το 1914, ενώ από το 1926 αποτέλεσε βασικό μέλος της Ακαδημίας των Αθηνών, της οποίας έγινε πρόεδρος το 1930. Έχοντας περάσει τα περισσότερα χρόνια της ζωής του αμετακίνητος από την Αθήνα ο ποιητής ζει πλέον μια πραγματικά «ασάλευτη ζωή» κλεισμένος στο σπίτι της οδού Περιάνδρου 5 με τη γυναίκα του και την κόρη του Ναυσικά, που τον φροντίζει ώς το τέλος και τον προφυλάσσει ακόμα και από την είδηση του θανάτου της γυναίκας του.

Σε μεγάλη ηλικία με τη γυναίκα του Μαρία και την κόρη του Ναυσικά στο σπίτι της οδού Ασκληπιού. [πηγή: Ίδρυμα Παλαμά]

Λίγες μόλις μέρες μετά το θάνατο της Μαρίας, στις 27 Φεβρουαρίου 1943, πεθαίνει και ο ίδιος. Στο πρώτο νεκροταφείο η γερμανοκρατούμενη Αθήνα αποχαιρέτησε το σημαντικό νεκρό μετατρέποντας την κηδεία του σε αυθόρμητη εκδήλωση εναντίον του καθεστώτος της Κατοχής υπό τον ήχο των αποχαιρετιστήριων στίχων του Σικελιανού: «Ηχήστε οι σάλπιγγες … σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα».

Στη φωτογραφία, πρώτη σειρά από αριστερά: Σπ. Μελάς, Μαρίκα Κοτοπούλη, Αγγ. Σικελιανός, Μιχ. Μαντούδης (διευθυντής Γραμμάτων του τότε υπουργείου Παιδείας). Μεταξύ Σικελιανού και Μαντούδη διακρίνεται ο Ηλίας Βενέζης (Φωτ.: Κ. Μεγαλοκονόμου). Πηγή: Ιστορία Στ΄ Δημοτικού (2012).

Δείτε επίσης: «Η ταφή του Παλαμά». Ξυλογραφία του Σπύρου Βασιλείου που δημοσιεύτηκε στο τεύχος των Χριστουγέννων του 1943 της Νέας Εστίας, αφιερωμένο στον Κωστή Παλαμά.

Στα εκατόχρονα από τη γέννησή του ποιητή ιδρύεται στην Αθήνα το Ίδρυμα Κωστή Παλαμά με πρωτοβουλία των Γ. Κατσίμπαλη, Κ. Τσάτσου, Αν. Καραντώνη και των κληρονόμων του γιου του ποιητή, Λέανδρου. Με την επιμέλεια του ιδρύματος πραγματοποιήθηκε μεταξύ άλλων η έκδοση των Απάντων του ποιητή σε 16 τόμους (1962-1969) καθώς και της αλληλογραφίας του.

Αγγέλα Γιώτη
© 2015 Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/biography.html?cnd_id=7

«Οδοιπορικό στα Κύθηρα, Παναγιά η Μυρτιδιώτισσα» του Χριστόφορου Αδαμόπουλου. Γράφει ο Δημήτριος Μητρόπουλος.

Νέο βιβλίο του Χριστόφορου Αδαμόπουλου

Αποτέλεσμα εικόνας για «Οδοιπορικό στα Κύθηρα, Παναγιά η Μυρτιδιώτισσα»

Έλαβα το νέο πνευματικό δημιούργημα του αγαπητού συγγραφέα Χριστόφορου Β. Αδαμόπουλου και το διάβασα με ιδιαίτερη ευχαρίστηση, αφού με τη φρόνηση της ψυχής του, τη σεμνότητα του κειμένου του και την κοσμιότητα του ήθους του, σαγηνεύ­ει από το οδοιπορικό στα Κύθηρα και την επίσκε­ψή του στην «Παναγία Μυρτιδιώτισσα», όπως εί­ναι και ο τίτλος του τελευταίου του βιβλίου.

Ευρισκόμενος ο επισκέπτης στα Κύθηρα, στην αγκαλιά της φύσης, όπου λουλούδια ξεπροβάλ­λουν παντού στους κάμπους, πρασινίζουν οι λό­φοι, ακόμη και οι αγριόβατοι βγάζουν ανθούς, τα μελίσσια βουίζουν, τα φύλλα των δένδρων εργά­ζονται με αρμονία απ’ το άρωμά τους που γίνεται παχύ σαν μεδούλι, την νιώθεις έντονα.

Ευωδιάζουν μοναδικά τις ήρεμες κοιλάδες που καταλήγουν στη θάλασσα, με τις καταπράσι­νες βουνοπλαγιές, αλλά και τα βραχώδη όρη, τις πηγές με τα κρυστάλλινα νερά και τους καταρρά­κτες με τα κρυμμένα σπήλαια, τα πανέμορφα γρα­φικά χωριά με τους μικρούς ειδυλλιακούς ορμί­σκους και τις εξωτικές παραλίες.

Η ενδοχώρα εξίσου γοητευτική, με υπέροχες διαδρομές μέσα από καταπράσινα τοπία, αλλά και άγρια άγονα σημεία και πανέμορφα χωριά, που ξεχωρίζουν με το έντονο τοπικό χρώμα και τα ε­νετικά χαρακτηριστικά τους. Τα σπίτια χτισμένα το ένα πλάι στο άλλο και οι δρόμοι ανάμεσά τους στενοί με καμάρες, ακολουθούν τη λιτή νησιώτικη αρχιτεκτονική, με έντονο το ενετικό στοιχείο.

Τα Κύθηρα στέκουν αγέρωχα και καλούν τους ταξιδιώτες να ανακαλέσουν τα πολλά μαγικά μυ­στικά τους. Είναι μικρός αλλά τόσο μαγικός τό­πος, που ρίχνει τη σκιά του στο απέραντο γαλά­ζιο.

Η φύση ακροβατεί ανάμεσα σε ουρανό και γη, σε μνήμες μύθων και σε ήχους πτερωτών κύκνων, καθώς την ακούω σε διάσταση άλλη, που την κατακλύζουν άνθη μυρίπνοα και φως ιλαρό. Πρωτό­γνωρες οι ανωτέρω αφηγήσεις σου για τη γεω­γραφική και ιστορική σημασία του νησιού, αλλά ιδιαίτερα αισθησιακή με τα ευρύνοα λόγια σου της Μονής Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας και του προ­σκυνήματος στην Παναγία.

Η Θεοτόκος είναι η σύμμαχος και η προστάτι­δά μας. Είναι το απάγκιο και η ύστατη ελπίδα μας. Σε αυτήν στρέφουμε το βλέμμα με την ελπίδα να μας σπλαχνιστεί και να μας βοηθήσει τη δύσκολη ώρα. Είναι η υπέρμαχος Στρατηγός του λαού μας, που με αγάπη μας φροντίζει και μας νουθετεί στο πέρασμα των αιώνων. Η Κυρία Θεοτόκος είναι η πραγματική μητέρα όλων των Χριστιανών, γι’ αυτό κανείς δεν πρέπει να αισθάνεται ορφανός.

Όλα τα βιβλία που μου έστειλε ο αγαπητός Χριστόφορος, με τους τίτλους : (1)«Το δικό μου μνημόνιο», (2)«Ευχαριστίες», (3)«Δώρο Θεού», (4)«Μετάνοιες» και (5) «Οδοιπορικό στα Κύθηρα, Παναγιά η Μυρτιδιώτισσα», χάρη στην περιεκτικό­τητα απόψεων, νοημάτων και συναισθημάτων, οι σκηνές χαράσσονται ανεξίτηλα στο μυαλό του με­λετητή.

Μέσα από τις σελίδες των βιβλίων του αποκα­λύπτεται η καταξιωμένη πνευματική και κοινωνική προσωπικότητά του, που λατρεύει την ποιότητα και την εννοεί σαν πάθος. Έτσι, επικοινωνεί με φί­λους και γνωστούς και τους εισάγει στον δικό του ψυχικό κόσμο. Συγχαρητήρια για αυτή την ανιδιο­τελή, ευγενική προσφορά του, γιατί αποτελεί πρό­τυπο για όλους, με την δωρεάν αποστολή του βι­βλίου του.

Με ιδιαίτερη εκτίμηση Δημήτριος Μητρόπουλος

Αντιστράτηγος ΕΛ.ΑΣ ε.α. Επίτιμος Υπαρχηγός ΕΛ.ΑΣ