Αρχείο κατηγορίας ΙΣΤΟΡΙΑ

Στο Στυλάρι στο Κοπανάκι: Συνεχίζει να στέκεται ένα κομμάτι μιας γωνιάς ενός αρχαίου τείχους.

Κάστρα και οχυρά της Μεσσηνίας: Στο λόφο Στυλάρι

Γράφτηκε από τον 

Κάστρα και οχυρά της Μεσσηνίας: Στο λόφο Στυλάρι

Πάνω από το Κοπανάκι στα βορειοανατολικά, στο πλάτωμα της κορυφής του λόφου Στυλάρι, δίπλα σε παλιά πετρόκτιστα σπίτια του μικρού ομώνυμου οικισμού, συνεχίζει να στέκεται ένα κομμάτι μιας γωνιάς ενός αρχαίου τείχους.

Το ισοδομικό χτίσιμο παραπέμπει στην κλασική αρχαιότητα, χωρίς όμως να μπορεί κανείς να προσδιορίσει με καλή προσέγγιση, την εποχή της ακμής αυτής της αρχαίας ακρόπολης.

Για να φθάσει κανείς εδώ πρέπει περνώντας από το Κοπανάκι να ακολουθήσει το δρόμο για το Ριζοχώρι (Λάπι). Σε λιγότερο από ένα χιλιόμετρο από το σιδηροδρομικό σταθμό και λίγο πριν από τη διασταύρωση για το Ριζοχώρι, στα δεξιά, υπάρχει ένας χωματόδρομος που οδηγεί νοτιοανατολικά στην κορυφή του χαμηλού λόφου. Εκεί, στη βόρεια πλευρά του λόφου δίπλα στο χωματόδρομο, υπάρχουν ακόμα σε μήκος τεσσάρων και ύψος τριών περίπου μέτρων, 14-15 σειρές μεγάλων καλοδουλεμένων ορθογώνιων λίθων, που πρέπει να αφορούν ερείπια ενός τμήματος κάποιου αρχαίου οχυρού. Η τειχοδομία του κτίσματος θυμίζει πολύ άλλα διατηρούμενα τμήματα τειχών στην κορυφή της Ιθώμης ή στο Μαυρομάτι, αλλά και στο γεφύρι της Μαυροζούμαινας. Ετσι θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι ο λόφος οχυρώθηκε μετά την απελευθέρωση της Μεσσηνίας από τον Επαμεινώνδα, δηλαδή μετά το 369 π.Χ. και όπως και τα άλλα τείχη σε άλλες περιοχές αποτελούν ένα καλό παράδειγμα της οχυρωτικής στα μακεδονικά χρόνια (3ος αιώνας π.Χ.). Ομως πώς έμεινε όρθιο αυτό το κομμάτι των τειχών της αρχαίας ακρόπολης;

Οπως βλέπουμε εδώ, είχε αναπτυχθεί ο μικρός οικισμός Στυλάρι και βέβαια οι πέτρες από το αρχαίο τείχος ήταν άριστο οικοδομικό υλικό για το μικρό χωριό. Ομως το συγκεκριμένο κομμάτι των τειχών φαίνεται ότι χρησίμευσε αυτούσιο σαν εξωτερικός τοίχος κάποιου γκρεμισμένου σήμερα κτηρίου και έτσι διατηρήθηκε η συνέχεια με την αρχαία ακρόπολη.

Η ταυτοποίηση μιας αρχαίας πόλης ή περιοχής πρέπει να γίνεται από επιγραφικά ευρήματα ή από σαφείς γραπτές αναφορές. Αφού λοιπόν δεν υπάρχουν επιγραφικά ευρήματα από το πλάτωμα του χαμηλού λόφου στο Στυλάρι, για την ταυτοποίηση της αρχαίας ακρόπολης θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τις γραπτές μαρτυρίες των περιηγητών. Ο Παυσανίας στο πέρασμά του από τη βόρεια Μεσσηνία αναφέρει:

«Ιόντων δε ως επί Κυπαρισσιάς από Ανδανίας Πολίχνη τέ εστι καλουμένη και ποταμός Ηλέκτρα και Κοίος ρέουσι (…) Διαβάντων δε Ηλέκτραν Αχαΐα τε ονομαζομένη πηγή και πόλεώς εστιν ερείπια Δωρίου».

Παυσανίου Ελλάδος περιήγησις – Μεσσηνιακά IV, 33, 6-7

Ετσι όπως φαίνεται από αυτή την περιγραφή, μετά την αρχαία Ανδανία, που σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες απόψεις από τα ευρήματα στον παλιό ναό του Αγίου Αθανασίου θα πρέπει να ταυτιστεί με τη σημερινή Καλλιρρόη, βρισκόταν η αρχαία Πολίχνη. Μετά δε από τον ποταμό Ηλέκτρα, υπήρχε η πηγή Αχαΐα και τα ερείπια της πόλης Δώριο. Ομως ο Σουηδός αρχαιολόγος Nattan Valmin στο σημαντικό για τη Μεσσηνία έργο του «Etudes topographiques sur la Messénie ancience –  Lund 1930» ενώ στο λόφο της Μάλθης «βλέπει» το αρχαίο Δώριο. Στη συνέχεια παραβλέποντας τη σειρά του Παυσανία, τοποθετεί στο πλάτωμα του λόφου στο Στυλάρι την αρχαία Πολίχνη.

Υποστηρίχθηκε δε ότι ο Παυσανίας πηγαίνοντας στο Δώριο μνημόνευσε απλά την Πολίχνη επειδή δεν σκόπευε να την επισκεφθεί, αφού μετά κατευθύνθηκε και πάλι νότια για να ακολουθήσει την πορεία από τις εκβολές του Πάμισου στην Κορώνη (Πεταλίδι), την Ασίνη (Κορώνη), τη Μεθώνη, την Πύλο για να καταλήξει στην Κυπαρισσία. Ομως κάποιος άλλος θα μπορούσε ίσως να υποστηρίξει ότι ο Παυσανίας τοποθέτησε σωστά την Πολίχνη αμέσως μετά την Ανδανία (Καλλιρρόη) και ότι η αναγνώρισή της στο Στυλάρι από το Nattan Valmin είναι ατυχής. Κι αν δεχθούμε κάτι που είναι αποδεκτό από όλους, ότι δηλαδή το αρχαίο Δώριο αντιστοιχεί στο πλάτωμα του λόφου της Μάλθης, γιατί θα πρέπει να δεχθούμε ότι και η αρχαία Πολίχνη ήταν στο Στυλάρι; Γιατί δεν θα μπορούσε η αρχαία Πολίχνη να βρισκόταν κάπου ανάμεσα στη σημερινή Καλλιρρόη και το Βασιλικό; Αλλωστε και μόνο η ονομασία Πολίχνη παραπέμπει σε ένα μικρό πόλισμα, ίσως ένα χωριουδάκι της εποχής του Παυσανία. Οσο για το πλάτωμα της κορυφής του χαμηλού λόφου στο Στυλάρι, όπου σύμφωνα με τον Περικλή Ν. Στυλιανόπουλο (Ιστορία της Μεσσηνίας – 1954) «εις την κορυφήν τούτου υπάρχουν ερείπια, εις δε τους πρόποδας τύμβοι», γιατί να μην αντιστοιχεί με μια από τις άγνωστες πόλεις της Μεσσηνίας ή ακόμα και τις μηκυναϊκές πόλεις της Τριφυλίας;

Ετσι αυτή η στρατηγική θέση στο πλάτωμα της κορυφής του μικρού λόφου θα πρέπει να ερευνηθεί περισσότερο και καλύτερα από ειδικούς επιστήμονες, ώστε να γίνει σωστά και η ταυτοποίηση των θέσεων των πόλεων της αρχαίας βόρειας Μεσσηνίας.

Advertisements

«Ο δήμιος σκοτώνει πάντα δυο φορές, τη δεύτερη με τη λήθη». Η δολοφονία των παιδιών έγινε ως αντίποινα για τον θάνατο του Reinhard Heydrich.

Θράσος Αβραάμ

Φωτογραφία του Θράσος Αβραάμ.

Μια σημαντική ημέρα μνήμης αλλά και παράλληλα υπενθύμισης των φρικών εγκλημάτων που διέπραξαν οι ναζί στις χώρες της Ευρώπης είναι η σημερινή. Στις 2 Ιουλίου του 1942, τα περισσότερα από τα παιδιά του Lidice, ενός μικρού χωριού της τότε Τσεχοσλοβακίας, παραδόθηκαν στο τοπικό γραφείο της Γκεστάπο. Την επομένη 3 Ιουλίου, τα 82 παιδιά μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδο εξόντωσης στο Chełmno, όπου δολοφονήθηκαν με δηλητηριώδη αέρια. Η δολοφονία των παιδιών έγινε ως αντίποινα για τον θάνατο του Reinhard Heydrich, διοικητή του ναζιστικού προτεκτοράτου της Βοημίας και της Μοραβίας.

Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές μετά την κηδεία του Heydrich μπήκαν οι ναζί στρατιώτες στο χωριό Lidice. Όλοι οι άνδρες μεταφέρθηκαν σε ένα αγρόκτημα στην άκρη του χωριού και εκτελέστηκαν, πρώτα σε ομάδες των πέντε. Όταν ο ηθικός αυτουργός αυτού του τρόμου, Horst Böhme, παραπονέθηκε ότι θα του έπαιρνε πάρα πολύ καιρό για να τους εκτελέσει όλους οι ομάδες έγιναν των δέκα. Μέχρι το απόγευμα της ίδιας μέρας, 173 άνδρες είχαν εκτελεστεί.
203 γυναίκες και 105 παιδιά συγκεντρώθηκαν στο σχολείο του χωριού. Από εκεί οδηγήθηκαν σε άλλο σχολείο στην κοντινή πόλη Kladno. Τέσσερις από τις γυναίκες ήταν έγκυες. Οι έγκυες μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο για να τους αφαιρεθούν με βίαιο τρόπο τα βρέφη. Οι περισσότερες από τις υπόλοιπες γυναίκες οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ravensbrück όπου έχασαν τη ζωή τους από μια σειρά από ασθένειες.
Τα παιδιά στην αρχή μεταφέρθηκαν σ ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο στο Łódź όπου Γερμανοί Αξιωματούχοι έκαναν τον διαχωρισμό ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους. Από τα 105 παιδιά του Lidice, μόνο τα 17 παιδιά επέστρεψαν κάποια στιγμή στο χωριό τους. Κανείς δεν θα μάθει ποτέ αν κάποιο από τα 82 παιδιά έκλαιγε λίγο πριν χάσει την ζωή του, μακριά από το σπίτι, την μητέρα του και τον πατέρα του.
Μετά από χρόνια, 82 χάλκινα αγάλματα, 40 αγόρια και 42 κορίτσια, στήθηκαν εκεί ως αιώνια υπενθύμιση της σφαγής και του γεγονότος ότι ναζισμός δεν είναι ακόμα μια ιδεολογία είναι έγκλημα.
Ο επιζών του Ολοκαυτώματος Ελί Βιζέλ είχε γράψει «Ο δήμιος σκοτώνει πάντα δυο φορές, τη δεύτερη με τη λήθη». Γι αυτό πρέπει να θυμόμαστε. Ιδίως τώρα που στη χώρα μας μια συμμορία νοσταλγών του Χίτλερ παρουσιάζεται με το προσωπείο του «εθνικιστή» και «πατριώτη» προσπαθώντας να κρύψει την εγκληματική της φύση. Η υποκρισία και η ψευτιά τους περισσεύει όταν από τη μια τραγουδούν δυνατά τον εθνικό ύμνο και τιμούν δήθεν την ελληνική σημαία, για να ρίξουν στάχτη στα μάτια, ενώ από την άλλη ορκίζονται πίστη στη σημαία του Γ΄Ράιχ γιατί μοναδική «πατρίδα» τους είναι η σβάστικα.
Ποτέ ξανά φασισμός!

Από τον «Όλυμπο» στο playroom. Ένα ταξίδι φαντασίας στην Αρχαία Ελλάδα.

Ένα ταξίδι φαντασίας στην Αρχαία Ελλάδα με τους έξι θεούς του Ολύμπου.

Πώς θα μπορούσαμε να αφηγηθούμε καλύτερα στα παιδιά πώς πήρε το όνομά της η Αθήνα και τι ήταν ο Παρθενώνας; Τι ήταν το κηρύκειο που βύθιζε τους ανθρώπους σε γλυκό ύπνο και πόσο σημαντικό ήταν το ταξίδι, το εμπόριο και οι ανακαλύψεις για τους Αρχαίους Έλληνες; Πώς να μιλήσουμε για την αλλαγή των εποχών, καλύτερα από το μύθο της Περσεφόνης; Ποιόν θεό γιόρταζαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες; Ποια θεά προστάτευε τις επίτοκες και τις λεχώνες και πού συνέρρεαν για να της αποδώσουν τιμές;

Μα, ζωντανεύοντας τους μύθους μέσα από «θεατρικό παιχνίδι». Για πρώτη φορά η PLAYMOBIL απεικονίζει έξι από τους εμβληματικούς θεούς του Ολύμπου, με σκοπό να φέρει τα παιδιά πιο κοντά στην ελληνική μυθολογία και να ζωντανέψει την φαντασία τους. Ο Δίας ο πανίσχυρος βασιλιάς των θεών, η Αθηνά θεά της σοφίας, ο Ερμής ο αγγελιοφόρος των θεών, ο Ποσειδώνας θεός της θάλασσας, η Άρτεμις θεά των δασών και του κυνηγιού και η Δήμητρα θεά της γεωργίας, μπορούν να κάνουν μικρούς (και μεγάλους) να ταξιδέψουν στην ελληνική μυθολογία μέσα από ατέλειωτο παιχνίδι.

Η νέα σειρά με τους Αρχαίους Έλληνες θεούς δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να δημιουργήσουν τις δικές τους ιστορίες και να αποκομίσουν γνώσεις παίζοντας, αλλά και το ερέθισμα σε όλη την οικογένεια να επισκεφτεί αρχαιολογικούς χώρους, όπως τον Παρθενώνα, το Ναό της Αρτέμιδας στη Βραυρώνα, των Ελευσίνιων Μυστηρίων και το Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο και να ταξιδέψει νοερά και πραγματικά στην πλούσια ιστορία της χώρας μας

Η «μακεδονική σαλάτα» τα αναπόφευκτα συμπεράσματα …και το λεγόμενο «μακεδονίσι».

Σχετική εικόνα

Ο όρος «μακεδονική σαλάτα» (salade Μacédoine) αφορά ένα μείγμα διαφορετικών λαχανικών (ή μερικές φορές διαφορετικών φρούτων), κομμένων σε πολύ μικρούς κύβους. Ο όρος αυτός εμφανίστηκε στα γαλλικά στα τέλη του 19ου αιώνα με υπαινιγμό στη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας, όπου οι λαοί εμφανίστηκαν στους χάρτες της εποχής, ως μείγμα χρωμάτων διαφορετικών εθνών και γλωσσών. Είναι κοινά αποδεκτή, χρησιμοποιήθηκε και χρησιμοποιείται ευρύτατα για να περιγράψει την πραγματικότητα στην περιοχή της Μακεδονίας.

Στη «μακεδονική σαλάτα», κάθε λαχανικό έχει το δικό του όνομα και όλα μαζί κάνουν τη «μακεδονική σαλάτα». Κανένα από αυτά δεν λέγεται «μακεδονικό».Αποτέλεσμα εικόνας για μακεδονική σαλάτα

Αφού λοιπόν όλοι ανεξαιρέτως αποδέχονται πολιτικά αυτήν την προσέγγιση, συνεπάγεται ότι έτσι ακριβώς και στη γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας, τόσο στα τέλη του 19ου αιώνα, όσο και σήμερα, κατοικούσαν και κατοικούν διάφορα έθνη με τις γλώσσες τους: Έλληνες, Σλάβοι, Βούλγαροι, Αλβανοί, Εβραίοι, Ρομά κλπ. Δεν μπορεί λοιπόν, ένα από αυτά τα έθνη να αυτοονομασθεί «μακεδονικό έθνος» με «μακεδονική γλώσσα» και να συγκροτήσει κράτος με όνομα «Μακεδονία» σε ένα μικρό τμήμα της πολυεθνικής γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας, διότι αυτό σημαίνει ότι αναγορεύεται σε “ιδιοκτήτη” όλης της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας και αυτόματα όλα τα άλλα έθνη γίνονται παρείσακτα και αργά ή γρήγορα (ομολογημένα ή ανομολόγητα) θα τεθεί θέμα εξοστρακισμού τους από το συνολικό οικόπεδο του “ιδιοκτήτη”. Η κοινά αποδεκτή προσέγγιση της «μακεδονικής σαλάτας» πάει περίπατο.

Δεν χρειάζεται το έθνος αυτό να έχει τη στρατιωτική δύναμη για να το πετύχει. Αρκεί κάποια χρονική στιγμή αυτό να ικανοποιεί τα σχέδια ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού τους. Οι δυνάμεις αυτές, πάντοτε μια αφορμή χρειάζονται, ένα “εθνικό αφήγημα”, μια ψευδο-αιτία για να παρέμβουν και να αλλάξουν τα σύνορα σύμφωνα με τους προκύπτοντες συσχετισμούς δυνάμεων και τις ζώνες επιρροής και εκμετάλλευσης, οδηγώντας τελικά στην καταστροφή και στην προσφυγιά όλους τους εμπλεκόμενους λαούς και έθνη, μηδενός εξαιρουμένου.

Προφανώς ισχύει και οφείλει να αναγνωρίζεται και να εφαρμόζεται η αρχή και το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών και των εθνών (Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, 26.6.1945, καθώς και Lenin V.I., Το δικαίωμα των εθνών για την αυτοδιάθεσή τους, Εκδ., Στοχαστής, Αθήνα, 1974). Ναι, αλλά αυτό το δικαίωμα δεν περιλαμβάνει και «την κλοπή των πολιτισμών και της ιστορίας άλλων λαών και εθνών». Διότι τότε θα ίσχυε ο χαρακτηρισμός του Marx για «πολιτισμο-κάπηλους».

Πέρασαν 27 χρόνια χαμένα; Κάθε άλλο. Διαρκείς ήττες των εθνικισμών προέκυψαν στην Ελλάδα και στην ΠΓΔΜ. Στην Ελλάδα, άλλαξε ο τρόπος προσέγγισης της πλειονότητας του λαού στο θέμα αυτό. Στην ΠΓΔΜ, άλλαξαν σημαία, αγάλματα, καταγωγή από αρχαίους μακεδόνες, αποδοχή και αναγνώριση πολυεθνικότητας (αλβανών, βουλγάρων, σέρβων κλπ, όχι ελλήνων ακόμα) μέχρι το «είμαστε σλάβοι, δεν έχουμε σχέση με Μακεδόνες, που είναι Έλληνες», διατυπώθηκε από επίσημα χείλη όπως ο Kiro Gligorov (1οςπρόεδρος ΠΓΔΜ) και ο Ljubčo Georgievski (3ος πρωθυπουργός ΠΓΔΜ).

Διαβάστε όλο το  άρθρο:

https://liberationpolular.wordpress.com/2018/06/13/%CE%BC%C

Η φράση «ο μαϊντανός που πάει παντού» δηλ το λεγόμενο από τις Ελληνίδες νοικοκυρές «μακεδονίσι» (ο μαϊντανός) τυχαία ειπώθηκε; Ασφαλώς όχι….

https://proini.news/%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4

Σάββατο 19 Μαΐου 2018, 74η επέτειος από τη Σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου στους Κορυσχάδες Ευρυτανίας.

Στην 74η επέτειο από τη σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου στους Κορυσχάδες ο Πρόεδρος της Βουλής. 

Θα υπογραφεί Μνημόνιο Συνεργασίας για Μουσεία Εθνικής Αντίστασης στους Κορυσχάδες και στη ΒίνιανηΑποτέλεσμα εικόνας για Κορυσχάδες Ευρυτανίας

Τις εκδηλώσεις για την 74η επέτειο από τη Σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου στους Κορυσχάδες Ευρυτανίας θα τιμήσει με την παρουσία του ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Νικόλαος Βούτσης. Ο κ. Βούτσης θα μεταβεί στους Κορυσχάδες, την Κυριακή 20 Μαΐου, όπου θα απευθύνει χαιρετισμό στην εορταστική εκδήλωση στις 11:00. Αμέσως μετά, θα υπογραφεί Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της Βουλής των Ελλήνων, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, του Δήμου Καρπενησίου και του Δήμου Αγράφων για την οργάνωση και τον εκσυγχρονισμό των δύο Μουσείων Εθνικής Αντίστασης στους Κορυσχάδες και την Παλαιά Βίνιανη, στους ιστορικούς τόπους του Σχολείου Κορυσχάδων και του παλιού Δημοτικού Σχολείου της Κοινότητας Βίνιανης.

Στον χώρο του Ιστορικού Σχολείου Κορυσχάδων, συγκλήθηκε τον Μάιο του 1944 –διαρκούσης της ναζιστικής κατοχής– το Εθνικό Συμβούλιο, με τη συμμετοχή εκλεγμένων αντιπροσώπων, μεταξύ των οποίων και γυναίκες, απ’ ολόκληρη την Ελλάδα. Με τη λήξη των εργασιών του Εθνικού Συμβουλίου, που κράτησαν δύο εβδομάδες, στις 27 Μαΐου 1944 εγκρίθηκε το Ψήφισμα των Κορυσχάδων, αποτελούμενο από 15 άρθρα, που καθορίζει τον τρόπο άσκησης όλων των εξουσιών στην ελεύθερη Ελλάδα.

Το Σχολείο Κορυσχάδων έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το 1983, ενώ το παλιό δημοτικό σχολείο της Κοινότητας Βίνιανης χαρακτηρίστηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο συνδεδεμένο με την εθνική μας ιστορία το 1986.

Η Βουλή των Ελλήνων, η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, ο Δήμος Καρπενησίου και ο Δήμος Αγράφων, αναγνωρίζοντας την ιστορικότητα και την αξία των δύο Μουσείων τα οποία θα στεγάζονται στα δύο ιστορικά Σχολεία, θα προχωρήσουν στην υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας, ώστε μέχρι τον Απρίλιο του 2019 να έχουν ολοκληρωθεί τα έργα και να αναδειχθούν σε τόπο ιστορικής μνήμης αλλά και πόλο έλξης επισκεπτών.

Στη Βίνιανη, για τον εορτασμό των 74 χρόνων από την ίδρυση της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης, θα μεταβεί αύριο Σάββατο, 19 Μαΐου, ο Αντιπρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων κ. Γεώργιος Βαρεμένος, ο οποίος και θα εκφωνήσει τον πανηγυρικό της ημέρας, στις 11:30.

Δευτέρα 30 Απριλίου 2018 προβολή της ταινίας » Το Τελευταίο Σημείωμα» στο αμφιθέατρο του Εργατικού Κέντρου Καλαμάτας. 

Η Τομεακη Επιτροπή Μεσσηνίας του ΚΚΕ διοργανώνει προβολή της ταινίας » Το Τελευταίο Σημείωμα» τη Δευτέρα 30 Απριλίου 2018 στις 20:00 στο αμφιθέατρο του Εργατικού Κέντρου Καλαμάτας.  Είσοδός ελεύθερη.

Πρόκειται για την τελευταία ταινία του Παντελή Βούλγαρη, σε σενάριο της Ιωάννας Καρυστιάνη.

Η ταινία πραγματεύεται την ανυπέρβλητη θυσία των 200 κομμουνιστών, κρατούμενων στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, που εκτελέστηκαν από τους ναζί κατακτητές την 1η Μάη του 1944 στην Καισαριανή. Κεντρικό πρόσωπο της ταινίας είναι ο Ναπολέοντας Σουκατζίδης, κρατούμενος στο Χαϊδάρι, που εκτελούσε και χρέη διερμηνέα του Γερμανού διοικητή Κ. Φίσερ.

Το μήνυμα στο «Τελευταίο Σημείωμα»
« Οταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά δεν πεθαίνει ποτέ…», έγραφε ένα απ’ τα δεκάδες σημειώματα τα σκορπισμένα κοντά στα άψυχα κορμιά των 200 κομμουνιστών – κρατούμενων στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου – που εκτελέστηκαν από τους ναζί κατακτητές την 1η Μάη του 1944 στην Καισαριανή. Και πραγματικά, το απαράμιλλο μεγαλείο που απέπνεε αυτός ο ανθός του Κομμουνιστικού Κόμματος με την περήφανη, την όρθια στάση του εμπνέοντας ένα πλήθος καλλιτεχνικών έργων εκείνη την περίοδο, εξακολουθεί, 73 χρόνια μετά, να συγκινεί την τέχνη, όπως έδειξε η νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το Τελευταίο Σημείωμα» σε σενάριο της Ιωάννας Καρυστιάνη και του ίδιου του σκηνοθέτη.

Το εγχείρημα ήταν τολμηρό, ειδικά γιατί το θέμα της ταινίας προϋποθέτει, εκτός από την καλή γνώση της ιστορίας και των μέσων της κινηματογραφικής τέχνης – που ο Παντελής Βούλγαρης αναμφισβήτητα διαθέτει – σοβαρή εξοικείωση με την κομμουνιστική ιδεολογία και δράση. Παρά τις δυσκολίες της, η ταινία δικαίωσε τη φιλοδοξία των δημιουργών της: Να ξυπνήσει τη διάθεση για να ψάξουμε περισσότερο την πρόσφατη ιστορία της ταξικής πάλης στη χώρα μας, ν’ αναζητήσουμε στην αγωνιστική κληρονομιά των γονιών και των παππούδων μας, στις πιο πολύτιμες παρακαταθήκες του χτες, απαντήσεις και αναλογίες για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε το σήμερα.

Και μόνο γιατί – σε καιρούς που ο κινηματογράφος βρίθει από ανώφελες έως βλαβερές χολιγουντιανές υπερπαραγωγές – οι εμπνευστές της ταινίας αναγνωρίζουν και αποδίδουν στην τέχνη την κοινωνικά χρήσιμη λειτουργία της, τους αξίζει έπαινος. Πολύ περισσότερο που το έργο παίρνει θέση και σ’ ένα ακόμη πιο κρίσιμο ζήτημα της πολιτικής και ιδεολογικής διαπάλης, τη διεθνή εκστρατεία του κεφαλαίου για ταύτιση του φασισμού με τον κομμουνισμό.

Απέναντι στον κόσμο του κυνισμού, της βαρβαρότητας, της κτηνωδίας που αντιπροσωπεύουν οι δυνάμεις του χιτλεροφασισμού, η ταινία ορθώνει έναν κόσμο αλληλεγγύης, ήθους, εντιμότητας, αξιοπρέπειας και βαθιάς ανθρωπιάς που φτάνει έως την ύστατη θυσία, χωρίς να κρύβει ότι βασικοί φορείς των ανώτερων αυτών ψυχικών δυνάμεων του ανθρώπου είναι οι κομμουνιστές, με επικεφαλής το στέλεχός τους Ναπολέοντα Σουκατζίδη, με κομματική αποστολή διερμηνέα του στρατοπέδου, ατσαλωμένο – όπως οι περισσότεροι από τους 200 – στα μεταξικά στρατόπεδα εξορίας και προπαντός στο μεγάλο ταξικό σχολειό της Ακροναυπλίας.

Αυτό, άλλωστε, είναι το περιεχόμενο και το βαθύτερο μήνυμα της ταινίας, που προεκτείνεται στο σήμερα: Η θεμελιωμένη στα πιο προωθημένα ανθρώπινα ιδανικά ηθική υπεροχή των λαϊκών αγωνιστών είχε τη δύναμη να σμπαραλιάσει, να συντρίψει, να εκμηδενίσει το μύθο του αήττητου, σιδερόφρακτου χιτλερικού οικοδομήματος, τη σάπια τενεκεδένια «υπεροχή» της «ανώτερης άριας φυλής», μια υπεροχή για την οποία καυχιέται άλλωστε στην αρχή της ταινίας ο Γερμανός διοικητής του στρατοπέδου, ο Φίσερ.

Με άλλα λόγια, «Το Τελευταίο Σημείωμα», χωρίς να έχει την πρόθεση να διδάξει ιστορία, σέβεται την ιστορικά χρήσιμη αλήθεια της. Οι δεσμώτες του Χαϊδαρίου δεν αποτελούν ένα παραδομένο στο έλεος της ταπείνωσης, του άγριου βασανισμού και της αγωνίας από το καθημερινό προσκλητήριο του θανάτου, μπουλούκι, αλλά μια συγκροτημένη κοινότητα, όπου καθένας δεν νιώθει μόνος, καθώς βρίσκει στα σπλάχνα της ανθρώπινη ζεστασιά και αμέριστη φροντίδα, παρηγοριά και συμπαράσταση για να νικά τον πόνο, το φόβο, την απελπισία, την παραίτηση και να ωριμάζει, να γίνεται ολοένα πιο άξιος αγωνιστής. Οι κρατούμενοι ετοίμασαν και χάρισαν ένα μακρύ παντελόνι στο δεκατριάχρονο σύντροφό τους με τα κοντά παντελονάκια, που ανδρώθηκε δίπλα τους και θα πάρει τη θέση τους, όταν αυτοί θα λείψουν.

Οργανωτής όλης αυτής της δουλειάς είναι το Κόμμα, που ενσαρκώνεται στο πρόσωπο του ηλικιωμένου και έμπειρου ανώνυμου καθοδηγητή. Η κομματική ηλικία του – καθόλου τυχαία – ταυτίζεται με τα χρόνια της μέχρι τότε ζωής του Κομμουνιστικού Κόμματος (1918 – 1944): «Εικοσιπέντε χρόνια αγώνα και θυσίας δεν πήγαν χαμένα. Πεθαίνω σαν άνθρωπος… Για μια δίκαιη κοινωνία…» λέει, όταν μαθαίνει για την επικείμενη εκτέλεση των 200 κομμουνιστών. Αυτός, δηλαδή το Κόμμα, είναι που – έχοντας στήσει έναν παράνομο μηχανισμό άμεσης πληροφόρησης για τα επίκαιρα πολιτικά γεγονότα – εμψυχώνει τους κρατούμενους με τις ειδήσεις για την προέλαση του Κόκκινου Στρατού και τις επιτυχίες των ΕΑΜικών και ΕΛΑΣίτικων δυνάμεων ενάντια στα κατοχικά στρατεύματα. Αυτός πάλι, με τις εύστοχες παρεμβάσεις του και τις νηφάλιες συμβουλές του, στηρίζει κάθε βήμα τους, εμποδίζοντάς τους να λυγίσουν, αποτρέποντας ακόμη και τον ίδιο τον Σουκατζίδη να παραιτηθεί από διερμηνέας, κάτω από την αφόρητη συνειδησιακή πίεση του σκληρού και άχαρου, μα καίριου αυτού ρόλου.

Ολοι οι ήρωες του Χαϊδαρίου, άλλωστε, αποδίδονται ρεαλιστικά στην ταινία. Δεν δείχνονται σαν υπερφυσικά, υπεράνθρωπα όντα, αλλά σαν κανονικοί, όπως κι εμείς άνθρωποι, υποφέρουν, λαχταρούν τις μικροχαρές, ερωτεύονται, παλεύουν με τις αντιφάσεις τους, αγαπούν με πάθος τη ζωή και γι’ αυτό πεθαίνουν γι’ αυτήν. Για να την ημερέψουν, να την ομορφύνουν.

Η ταινία, λιτή και αφαιρετική, δείχνει απλή και ευκολοδιάβαστη, μα δεν καταναλώνεται εύκολα στο σύνολό της. Μια πιο ολοκληρωμένη κατανόηση και απόλαυσή της έχει απαιτήσεις για οξυμένη παρατηρητικότητα, ιστορική γνώση και κινητοποίηση της σκέψης. Για παράδειγμα, χρειάζεται ένταση της προσοχής για να αντιληφθεί κανείς την αντίθεση ανάμεσα στους ανοργάνωτους κρατούμενους – που με σκοπό τον τέλειο εξευτελισμό τους οδηγούνται με τα εσώρουχα στην εκτέλεση, ένας τους μάλιστα εκλιπαρεί κλαίγοντας να τον λυπηθούν – και στους διακόσιους κομμουνιστές, που την παραμονή της εκτέλεσής τους πλένονται, χτενίζονται, φορούν τα «καλά» τους και ρίχνονται σε ένα τρικούβερτο, ολονύχτιο χορό, περιφρονώντας κι εξευτελίζοντας όχι μόνο τους κατακτητές, αλλά τον ίδιο το θάνατο. Με τα πρόσωπα σκοτεινά μέσα στην τρομερή τους προσπάθεια, αδέκαστα όμως και αποφασισμένα, και τα κορμιά συντονισμένα στο ρυθμό λεβέντικων παραδοσιακών τραγουδιών, σαν άξιοι κληρονόμοι της προγονικής φωτιάς για ανυποταγή, φεύγουν πάνοπλοι για την εκστρατεία της ζωής ενάντια στο θάνατο, σ’ αυτήν τη συγκλονιστική σκηνή της ταινίας.

«Πρωτομαγιά. Γειά σας όλοι. Πάμε στη μάχη», όπως έγραφε στο τελευταίο του σημείωμα ένας ακόμη εκτελεσμένος ήρωας της Καισαριανής. Και πραγματικά, στη σκηνή της εκτέλεσης, θα ταίριαζε μια πιο επική κινηματογραφική έκφραση αυτού του ηρωισμού, γιατί τέτοιος και μόνο τέτοιος ήταν στην πραγματικότητα, μεγαλειώδης και επικός. Οι κομμουνιστές του Χαϊδαρίου, διαλεχτά στελέχη του πιο συνειδητού τμήματος της εργατικής τάξης, ήξεραν πως δεν ήταν τυχαία η επιλογή τους για εκτέλεση, ούτε η μέρα που αυτή πραγματοποιήθηκε. Ηξεραν όλοι τους ότι αυτήν την κρίσιμη ώρα δεν είχαν κανένα δικαίωμα να εκφράσουν την ατομικότητά τους. Με την υποδειγματική στάση τους όφειλαν να στείλουν μήνυμα όχι μονάχα στην οικογένειά τους, ούτε καν μόνο στον ελληνικό λαό, που μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ μάχονταν ολοένα και πιο αποφασιστικά το φασίστα κατακτητή, αλλά στην παγκόσμια εργατική τάξη. Είναι το μήνυμα της αναπότρεπτης νίκης της στον τιτάνιο κι ασυμφιλίωτο αγώνα της, που θα καταργήσει τη βαρβαρότητα της ταξικής αδικίας και εκμετάλλευσης, όποια έκφραση κι αν αυτή παίρνει. Το μήνυμα της ακλόνητης βεβαιότητάς τους ότι το ιδανικό της κοινωνικής απελευθέρωσης δεν αποτελεί ουτοπία, αλλά επιστημονικά θεμελιωμένη και πρακτικά επιβεβαιωμένη αναγκαιότητα της ιστορίας. Αυτή η βεβαιότητα έθρεψε τέτοιους γενναίους επαναστάτες και θα εξακολουθεί πάντα ν’ αναθρέφει, ώσπου η ανθρωπότητα να εξανθρωπιστεί. Η εικόνα της τελευταίας ομάδας των εκτελεσμένων, που πέφτουν στη γη με αλύγιστη την υψωμένη σιδερένια τους γροθιά, αυτό είναι το τελευταίο σημείωμα των διακοσίων, η διαθήκη που μας εμπιστεύτηκαν.

Στα πλούσια συναισθήματα που διεγείρει η ταινία, σπουδαία είναι η συμβολή των ηθοποιών και ειδικά του πρωταγωνιστικού δίδυμου, του Ανδρέα Κωνσταντίνου στο ρόλο του Ναπολέοντα Σουκατζίδη και του Αντρέ Χένικε στο ρόλο του Καρλ Φίσερ, ενώ καθόλου δεν υπολείπεται και η ερμηνεία του Τάσου Δήμα στο ρόλο του «καθοδηγητή».

Ε. Μ

Στο Λάπι Δήμου Τριφυλίας γιορτάσαμε την ομώνυμη μάχη των επαναστατημένων Ελλήνων κατά του Ιμπραήμ.

Ο Grigoris Papadopoulos κοινοποίησε το άλμπουμ του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
Φωτογραφία του χρήστη Παναγιώτης Κατσίβελας.
+70
Ο χρήστης Παναγιώτης Κατσίβελας πρόσθεσε 73 νέες φωτογραφίες στο άλμπουμ: Στο Λάπι.

Στο Λάπι Δήμου Τριφυλίας γιορτάσαμε την ομώνυμη μάχη των επαναστατημένων Ελλήνων κατά του Ιμπραήμ κ τιμήσαμε τη θυσία των εφτά Λαπαίων στον Αγώνα για την Ελευθερία, γιατί αυτός ο τόπος πριν απο όλα βγάζει ήρωες. Ακολούθησε φιλοξενία απο τους κατοίκους της περιοχής

Από το Κοπανάκι και τα χωριά όλης της Τριφυλίας