Αρχείο κατηγορίας ΙΣΤΟΡΙΑ

ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΤΙΔΟΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΗΜΩΣΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΏΝ ΜΑΣ. ΓΙΑ ΤΟ ΓΛΥΚΟΡΡΙΖΙ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ …ΕΝ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΟΝΤΟΒΟΥΝΗΣΙΟΥ.

«Η ΕΡΗΜΩΣΗ ΤΩΝ ΧΩΡΙΏΝ ΜΑΣ«.  ΑΝΤΙΔΟΤΟ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

Δεκαετίες τώρα,όπου κι`αν βρέθηκα ανά την υφήλιο,τέλη Ιουλίου και για ένα περίπου μήνα,επιστρέφω και «κατασκηνώνω« στον γενέθλιο τόπο μου,για να «ανεφοδιασθώ«με τις γεύσεις και τις μυρωδιές των αγαπημένων θερινών οπωρών (σύκα,αχλάδια,σταφύδα ,καρπούζια κ.α),για να με κρατούν άγρυπνο νοσταλγό του χωριού μου (Γλυκορρίζιον-Τριφυλίας-Μεσσηνίας).

Αυτή τη χρονιά όμως ,αλλά και τις τελευταίες προηγούμενες ,άφησα το χωριό μου με μια παράξενη πικρή γεύση που της έδωσα την ονομασία «η ερήμωση των χωριών μας« . Και το γράφω αυτό, γιατί στο αγαπημένο μου χωριό δεν έχω πλέον τη δυνατότητα να καθίσω απέναντι σε λίγους νέους άνδρες –γυναίκες, μόνιμους κατοίκους του χωριού και να κουβεντιάσουμε για τα τρέχοντα τοπικά και άλλα γενικότερα θέματα και αυτό γιατί , απλώς ,δεν υπάρχουν πλέον νέοι άνθρωποι στα χωριά μας .

Δυστυχώς,όποιος γεννήθηκε ,έζησε και μεγάλωσε σε χωριό και έχει κρατήσει τους δεσμούς του,  διαπιστώνει σήμερα με την πρώτη του επαφή ότι έχει επέλθει η πλήρης δημογραφική,πολιτική,οικονομική και πολιτιστική «απαξίωση« , διάβασε ερήμωση της υπαίθρου , των χωριών μας.

Και για να εννοήσουμε πλήρως τη πραγματική διάσταση του θέματος ,παραθέτω λιτά και απλά την πρόσφατα ιστορική και σημερινή παράμετρο του φαινομένου στο χωριό μου: 1955-70 μόνιμοι κάτοικοι περί τους 350…ένα εξατάξιο μονοθέσιο δημοτικό σχολείο με 65 μαθητές… αυτοδιοικητική κοινότητα.. 3 καφενεία. Σήμερα 2019:μόνιμοι κάτοικοι 37…το σχολείο καταργήθηκε πριν 28 χρόνια…δεν υπάρχει κοινότητα… δεν υπάρχουν καφενεία . Τη νέα γενιά αποτελούν τρείς οικογένειες με 9 παιδιά σχολικής ηλικίας.

Και δυστυχώς το πρόβλημα της ερήμωσης των χωριών μας θα επιδεινωθεί καθόσον είναι μέρος του γενικότερου δημογραφικού προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα μας , που σύμφωνα με τη τελευταία (πριν 3 μήνες) επιστημονική έρευνα του δημογραφικού εργαστηρίου του πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο πληθυσμός της Ελλάδος το 2035 μπορεί να μειωθεί από 10.4 εκ .έως 9.5 εκ, το δε 2050 από 10 εκ .έως 8.3 εκ.

Τα κοινωνικά προβλήματα και οι δυσάρεστες καταστάσεις που έχει επιφέρει η ερήμωση των χωριών μας είναι τα ίδια κάθε φορά που επισκέπτομαι το χωριό , για να αναβαπτιστώ στα νάματα της γενέθλιας γης.

Σύμφωνα με τις τεκμηριωμένες εκτιμήσεις, τα πολυσύνθετα κοινωνικο/πολιτικο/οικονομικά αίτια που οδήγησαν στην ερήμωση της υπαίθρου γενικώς οφείλονται στην έξαρση της αστυφιλίας και στην εξωτερική  μετανάστευση που βίωσε η ελληνική κοινωνία μετά τον εμφύλιο πόλεμο και κατά τις δεκαετίες του 50 και 60. Είναι όμως καιρός  και τώρα δεν είναι αργά, να κάνουμε κάτι και να μη καθίσουμε με σταυρωμένα τα χέρια , όπως λένε στο χωριό μου .

Λόγω της επαγγελματικής μου ιδιότητος , είχα τις ευκαιρίες και δυνατότητες να γνωρίσω και ζήσω σε πολλές και διάφορες χώρες και να είμαι σε θέση να διατυπώσω , πέρα και πάνω από όποιες εθνικιστικές και κακώς εννοούμενες πατριωτικές θεωρήσεις και εξάρσεις, τεκμηριωμένα τη προσωπική μου άποψη/εκτίμηση , την οποία νομίζω μπορεί να συμμεριστεί κάθε καλοπροαίρετος και ελεύθερα σκεπτόμενος συμπολίτης, ότι ζούμε σε μια προικισμένη/ευλογημένη από πλευράς φυσικής, κλιματολογικής και ανθρωπίνου δυναμικού χώρα , που μπορούσε και  μπορεί σήμερα να ανταποκριθεί και αντεπεξέλθει στη τρέχουσα κρίση και προκλήσεις , αξιοποιώντας τα συγκριτικά αυτά κι` άλλα πλεονεκτήματα που διαθέτει.

Επί του θέματός μας , το ζητούμενο είναι να ξαναζωντανέψουν τα χωριά μας , να αναβιώσουν , να επανενταχθούν στη παραγωγική και πολιτιστική διαδικασία , να ανασάνουν δημογραφικά , να ξαναγίνουν  όπως κάποτε , η μήτρα της φυλής μας , όπως έχει αναγνωρισθεί ιστορικός.

Το πως θα γίνουν είναι το έτερον ζητούμενο , που μπορεί να φαίνεται και ακούγεται ονειρικό , είναι όμως εφικτό , με τη προϋπόθεση ότι θα υπάρξει κατάθεση , πολιτικής τόλμης , αποφασιστικότητας , φαντασίας   στην εξουσία , οργανωτικότητας και δια-πολιτικήςσυνεννόησης/συναντίληψης.

Φειδώμενος του  φιλόξενου χώρου της «Ε«, καταθέτω τηλεγραφικά την εξής πρότασή μου: Όπως πρέπει να υπάρχει Ενεργή εθνική συνεννόηση των δημοκρατικών πολιτικών δυνάμεων στα θέματα της εξωτερικής πολιτικής, στο ίδιο αυτό πνεύμα να εκπονηθεί , συνταχθεί και συμφωνηθεί ένα μακροχρόνιο στρατηγικό αναπτυξιακό πρόγραμμα δημογραφικής- κοινωνικής-οικονομικής ανασυγκρότησης των χωριών μας.

Με αίσθημα ιστορικής/πολιτικής ευθύνης , κυβέρνηση και δημοκρατικές αντιπολιτευτικές παρατάξεις , αφού παραμερίσουν τα ανόητα φληναφήματα και τις στείρες αντιπαραθέσεις να καθίσουν στο τραπέζι και να δεσμευτούν σε βάθος χρόνου σε ένα σύνθετο αναπτυξιακό πρόγραμμα , που θα στοχεύει στην αναβίωση , γενικώς της υπαίθρου

     Το «εργαλείο-όργανο« υλοποίησης του προγράμματος αυτού θα είναι οι νέοι μας , που στη σημερινή αρνητική συγκυρία διαγκωνίζονται στα περιθώρια των αστικών κέντρων , ψάχνοντας να βρουν μια ανασφάλιστη δουλίτσα που θα τους εξασφαλίζει την ημερήσια «φραπεδιά«. Το εθνικό αυτό πρόγραμμα , που μπορεί να ενισχυθεί από ανάλογα ευρωπαϊκά , θα απευθύνεται και θα προσκαλεί νέους για επιστροφή ή εγκατάσταση στα χωριά , με οικονομικούς και κοινωνικούς προνομιακούς όρους , που θα τους δίνουν τις δυνατότητες να ενταχθούν στο εν ευρεία εννοία γίγνεσθαι της αγροτικής οικονομίας και κοινωνίας.

Δεν είναι του παρόντος και δεν είμαι εξ αντικειμένου σε θέση να παραθέσω ιδέες και σχέδια δράσης και εκπόνησης , καθώς οι αρμόδιοι παράγοντες είναι ικανοί προς τούτο , το μόνο όμως που χρειάζεται είναι όραμα, θέληση  και συμμετοχική δράση.

Και μόνο η σκέψη ότι στα χωριά μας θα γίνονται γάμοι και βαφτίσια και θα μπορούμε να βρίσκουμε στο ιστορικό παζάρι της Κυπαρισσίας (απ`το 1902) ελληνικά, σκόρδα, κρεμμύδια, πατάτες και λεμόνια  και όχι εισαγόμενα από τη Κίνα , Αίγυπτο και Αργεντινή , αναθαρρεύει τους λιγοστούς εναπομείναντες «ακρίτες μας« να κρατήσουν ψηλά τη σημαία της ιστορικής συνέχειας των χωριών μας.

                             Χρίστος Κοντοβουνήσιος- π.Πρέσβυς

                       Γλυκορρίζιον- Τριφυλίας-Αύγουστος- 2019   

Κοντοβουνήσιος, Χρίστος

Ο Χρίστος Κοντοβουνήσιος γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Γλυκορρίζι Κυπαρισσίας. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες, Διεθνείς σχέσεις, Δίκαιο στην Αθήνα, Στοκχόλμη και στη Σορβόννη – Παρίσι. Το 1979 εισήλθε στο Διπλωματικό Σώμα.
Έχει υπηρετήσει σε διάφορες χώρες. Σήμερα είναι Πρέσβης της Ελλάδος στη Φινλανδία.
Ερωτοτροπεί με τη ποίηση, καθώς και με τη μετάφραση ξένης ποίησης (γαλλικής, αγγλικής, ρωσικής). Έχει εκδώσει ποιητικές συλλογές. Ως προς τη σύγχρονη ποίηση, θεωρεί ότι είναι πλέον προσωποπαγώς εγωκεντρική υπόθεση και προσδιορίζεται από τον ιδιωτικό χώρο καθενός.

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2017) Από-Μύθο-Ποίηση, Λεξίτυπον
(2014) Όζει ελλυχνίων, Λεξίτυπον
(2013) Άλφα έως ωμέγα – 24 μύθοι, Λεξίτυπον
(2011) Βόρειο Σέλας, Λεξίτυπον
(2007) Αυστηρώς προσωπική υπόθεση ή Έλεος απ’ τις λέξεις, Δεδεμάδης

Κυριακή, 22 Σεπτεμβρίου, στο Ψάρι, θα εορτασθεί η 185η επέτειος της Μεσσηνιακής Επανάστασης του 1834.

Πρόγραμμα εκδηλώσεων εορτασμού 185ης επετείου Μεσσηνιακής Επανάστασης 1834.

Την προσεχή Κυριακή, 22 Σεπτεμβρίου, στην Τοπική Κοινότητα Ψαρίου θα εορτασθεί η 185η επέτειος της Μεσσηνιακής Επανάστασης του 1834, προς τιμήν των πρωταγωνιστών της, Γιαννάκη Γκρίτζαλη και Μητροπέτροβα.
Το δε πρόγραμμα του εορτασμού έχει ως εξής:
-Γενικός σημαιοστολισμός δημοτικών και ιδιωτικών κτηρίων της Τ.Κ. Ψαρίου από της 8ης πρωινής μέχρι της δύσης του ηλίου της 22aς Σεπτεμβρίου
-Φωταγώγηση κατά τις βραδινές ώρες.
7.00-10.00: Όρθρος – Θεία Λειτουργία στον Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου
10.15: Επιμνημόσυνη δέηση στον Ι.Ν. Αγίου Δημητρίου στη μνήμη των πρωταγωνιστών της Μεσσηνιακής Επανάστασης του 1834, Γιαννάκη Γκρίτζαλη και Μητροπέτροβα
10.40: Μετάβαση Αρχών και κοινού στην οικία του Γιαννάκη Γκρίτζαλη. Κατάθεση στεφάνων
11.00: Χαιρετισμός από τον απόγονο του ήρωας Γιαννάκη Γκρίτζαλη
11.20: Ομιλία από τον πρόεδρο του Ομίλου Απογόνων Αγωνιστών του 1821, Κωνσταντίνο Πλαπούτα. Απαγγελία ποιημάτων από μαθητές και μαθήτριες του Δημοτικού Σχολείου Δωρίου. Παραδοσιακοί χοροί από το Σύλλογο Γυναικών Δωρίου – Χορευτικό Τμήμα «Οι Δωριείς».
Τήρηση ενός λεπτού σιγής. Εθνικός ύμνος.
Με το πέρας της εκδήλωσης θα παρατεθεί δεξίωση.

ΑΡΤΙΚΙ ΜΟΥ …ΤΣΙΦΛΙΚΙ ΜΟΥ. ΔΥΟ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΛΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ. ΜΙΑ ΠΑΛΑΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ +ΓΙΑΝΝΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΕΩΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΝΙΚΗ ΓΚΙΟΥΛΗ.

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΑΡΤΙΚΙ

Το ΑρτίκΙ ή Αρτίκιο, αναφερόμενο επίσημα ως το Αρτίκιον, είναι οικισμός κοντά στον Αετό και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τριφυλίας, του Νομού Μεσσηνιας .
Τοποθεσία
Το Αρτίκι βρίσκεται περίπου 21,5 χιλιόμετρα προς τα ανατολικά της Κυπαρισσίας και περίπου 7 χιλιόμετρα δυτικά από τον Αετό. Έχει υψόμετρο 262 μέτρα και απέχει 21,5 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Το Αρτίκι βρίσκεται νότια από τα χωριά Νέα Αγριλιά και Κοπανάκι, από τα οποία απέχει περίπου 6,5 χιλιόμετρα και 7,5 χιλιόμετρα αντίστοιχα. Το Αρτίκι συνδέεται οδικά με τη Νέα Αγριλιά και το Κοπανάκι με ασφαλτοστρωμένη οδό και με άλλα χωριά με χωματόδρομο.

Ιστορία
Το χωριό, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Τριφυλίας και της ευρύτερης περιοχής του Αετού. Σε περιοχές του χωριού, όπως στις τοποθεσίες Εκκλησιές και Ήρα, έχουν εντοπισθεί ίχνη διαφόρων αρχαιολογικών ευρημάτων, από τα οποία πιθανολογείται ότι το Αρτίκι κατοικείτο κατά την αρχαιότητα, τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους και την βυζαντινή εποχή. Στη θέση Ήρα, ίσως, υπήρχε αρχαίος οικισμός και ναός προς τιμή της θεάς Ήρας.

Ενετοκρατία
Την εποχή της Ενετοκρατίας αναφερόταν ως Αρτίκι (Artichi). Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο.Το χωριό Αρτίκι (Artichi), ανήκε, το 1689, στην επαρχία της Αρκαδίας (ή Αρκαδιάς, δηλαδή την περιοχή της σημερινής Κυπαρισσίας), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης).

Τουρκοκρατία
Στη τοποθεσία Εκκλησιές, εκτιμάται, ότι υπήρχε οικισμός ο οποίος κατεστράφη ολοσχερώς και ερημώθηκε, από εχθρική επιδρομή, του στρατηγού του Μωάμεθ Β΄, του Τουραχάν Μπέη, οι δε εναπομείναντες κάτοικοί του εγκαταστάθηκαν στα γειτονικά χωριά Παναγιά, Κρίτσι και Σαρακινάδα. Λέγεται, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, πως όταν ο Τούρκος πασάς αντίκρισε για πρώτη φορά την περιοχή του Αρτικίου, είπε με ευχαρίστηση την εξής φράση: «Αρτίκι μου, τσιφλίκι μου», πιθανώς επειδή η περιοχή του χωριού ήταν πεδινή και ιδιαίτερα εύφορη.

Νεότερη ιστορία
Το Αρτίκι προσαρτήθηκε στον παλαιό Δήμο Τριπύλης το 1845,στον οποίο, ως έδρα από το 1843 ήταν η Σαρακινάδα. Το Αρτίκι άρχισε να ενισχύεται σε πληθυσμό κυρίως, από το 1850 έως το 1915, με κατοίκους που μετοίκησαν από το σημερινό χωριό Κρυονέρι (παλαιότερα γνωστό ως η Σαρακινάδα).Το χωριό του Αρτικίου, πάντως, δεν αναφέρεται, το 1853, στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Τριπύλης της Επαρχίας Τριφυλίας, με βάση την απογραφή του 1851. Στην ίδια πηγή αναφέρεται ως τότε έδρα του Δήμου Τριπύλης η Σαρακινάδα. Η Σαρακινάδα παρέμεινε ως οικισμός του Δήμου Τριπύλης ως και το 1876 που επανήλθε στον παλαιό Δήμο Αετού. Σύμφωνα με την απογραφή του 1861 το Σελά ήταν τότε έδρα του δήμου με 279 κατοίκους. Λίγο αργότερα η έδρα του δήμου μεταφέρεται και πάλι στην Σαρακινάδα, ενώ το 1876 η έδρα μεταφέρεται από αυτήν στον οικισμό Ραυτόπουλον, όπως επιβεβαιώνεται και από την απογραφή του 1879, στην οποία το χωριό του Αρτικίου δεν αναφέρεται επίσης, ενώ το 1889 ο οικισμός του καταργείται και επίσημα. Το 1899 η περιοχή του κατηργημένου ως οικισμού χωριού μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας, για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας, ως οικισμός της Επαρχίας Τριφυλίας. Το 1912 το χωριό Αρτίκι αναγνωρίζεται εκ νέου και προσαρτάται ως έδρα στην Κοινότητα Αρτικίου. Το 1940 το χωριό αναφέρεται επίσημα ως Αρτίκιον. Το χωριό παρέμεινε έδρα της ομώνυμης κοινότητας, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», το Αρτίκιον υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Αετού Μεσσηνίας,ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» το Αρτίκιον ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας. Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας. Το Αρτίκιον σήμερα είναι η έδρα και ο μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας του Αρτικίου του Δήμου Τριφυλίας.

Κάτοικοι
Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 22 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες. Το κυριότερο αγροτικό προϊόν του Αρτικίου ήταν κυρίως η μαύρη σταφίδα. Παρήγαγε όμως και σιτηρά και εσπεριδοειδή. Είχε και έχει κτηνοτροφία, αλλά σήμερα παράγει κυρίως ελαιόλαδο.Θεωρείται επίσης από τα πλέον παραγωγικά χωριά της Τριφυλίας, γιατί η περιοχή του περιλαμβάνει μεγάλη έκταση ελαιώνων.

Εξέλιξη Πληθυσμού του Αρτικίου Μεσσηνίας
Απογραφή Πληθυσμός Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού
1689 42

1920 219
1928 223
1940 220
1951 210
1961 220
1971 160
1981 66
1991 48
2001 29
2011 22
Συνδεδεμένοι παλαιοί οικισμοί
Το Αρτίκι είχε, κατά το παρελθόν, συνδεδεμένους με αυτό, άλλους δυο μικρούς συνοικισμούς: Το Κρίτσι και την Παναγιά, οι οποίοι οικισμοί σήμερα είναι εγκαταλελειμμένοι και ακατοίκητοι. Οι οικισμοί αυτοί απέχουν από το Αρτίκι περίπου 7 και 5 χιλιόμετρα αντίστοιχα. Το Κρίτσι μετονομάσθηκε, το 1956, σε Άγιο Νικόλαο και καταργήθηκε ως οικισμός το 1971. Λίγο νωρίτερα, κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960 είχε ερημωθεί και ο πολύ μικρός οικισμός της Παναγιάς, ο οποίος δεν αναφέρθηκε ποτέ σε διάφορες απογραφές. Η Παναγιά συνδέεται οδικά με χωματόδρομο, με την Σαρακινάδα, το Κρίτσι και το Αρτίκι. Τα χρόνια της λειτουργίας του οικισμού αυτού κατοικούσαν εκεί οι οικογένειες των Τερζαίων (Γιώρη – Παναγιώτη – Κώστα και αργότερα του Νίκου που ήλθε από το Κρίτσι), Παναγουλαίων (Γιάννη – Θανάση – Παναγιώτη), Λουμπριναίων (Γιώρη – Σωτήρη) και Γιώρη Λούμπαρδη ή Χατζή. Το 1948, στο Κρίτσι ζούσαν περίπου 10 οικογένειες και στην Παναγιά 8, ενώ στο Δημοτικό Σχολείο του Αρτικίου συμμετείχαν από το Κρίτσι 15 και από την Παναγιά 10 παιδιά.

Κτίρια – αξιοθέατα
Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια και το καφενείο του χωριού υπάρχει και το νεότερο κτίριο του κλειστού Δημοτικού Σχολείου, το οποίο αντικατέστησε το παλαιότερο σχολειό, στο οποίο το 1945 στεγάζονταν 65 μαθητές. Η ενοριακή εκκλησία του Αρτικίου είναι ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Τριφυλίας και Ολυμπίας. Ο Άγιος Δημήτριος είναι και ο προστάτης Άγιος του χωριού και εορτάζεται εκεί στις 26 Οκτωβρίου. Στην περιοχή του χωριού υπάρχουν ακόμα δύο ξωκλήσια: Το εκκλησάκι του Αι-Δημήτρη στην τοποθεσία Σχοινταρμένι, που λειτουργείται στις 29 Σεπτεμβρίου και το ξωκλήσι της Παναγίας, στην τοποθεσία Εκκλησιές, που εορτάζεται τον Δεκαπενταύγουστο. Στη μέση του χωριού υπήρχε παλαιότερα ένα πηγάδι που χρησίμευε στην ύδρευση των Αρτικαίων, το οποίο αργότερα σκεπάσθηκε και έγινε η πλατεία. Οι κάτοικοι του χωριού στη συνέχεια έπαιρναν νερό από βρύση στην τοποθεσία Κοκκινοσκιά, που και αυτή όμως καταργήθηκε, όταν έφεραν νερό, με φυσική ροή, από το Κεφαλάρι του μικρού οικισμού της Παναγιάς, το οποίο και χρησιμοποιείται, ως σήμερα, για ύδρευση και άρδευση.

Τοποθεσίες Αρτικίου
Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού συναντώνται διάφορα τοπωνύμια και ονομασίες τοποθεσιών, όπως τα: Βαμπακιά ή Φτέρη, Βατάκι, Λιναρίστρα, Στενόλακα, Μυγδαλιές, Ντερβοσκιά, Ντερβόκαμπος, Ντροχός, Κιβούρια, Χελονόβρυση, Ήρα, Βαρκός, Πλατανάκια, Κατσιματσιουρέικα, Κοκκινοσκιά, Σιέχου, Γούβα, Εκκλησιές, Λάκκα-Μουλά, Λάκκα Μαρτή, Αλωνάκι, Σφακούλι, Λάκκα-Κασίμη, Ρέματα Αρτίκι, Λάζοι, Μαχάνα, Λίμνες, Κοκκινόρικο, Καγκέλι, Λαζάκι, Παλιομανάστηρο, Βράχο, Ράχη Αγκορτσιά, Άι Δημήτρης, Καλογερόγιαννη, Σπηλιά – Μήτρου Ντόγκα, κ.α.

Η εικόνα ίσως περιέχει: βουνό, ουρανός, υπαίθριες δραστηριότητες και φύση
Η εικόνα ίσως περιέχει: υπαίθριες δραστηριότητες
Η εικόνα ίσως περιέχει: ουρανός, φυτό, δέντρο, σπίτι και υπαίθριες δραστηριότητες
Η εικόνα ίσως περιέχει: ουρανός, βουνό, υπαίθριες δραστηριότητες και φύση
Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα, άτομα στέκονται, υπαίθριες δραστηριότητες και φύση

 

ΑΡΤΙΚΙ ΜΟΥ ΤΣΙΦΛΙΚΙ ΜΟΥ, ΤΟΥ +ΓΙΑΝΝΗ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ. (4 Απριλίου 2009).

Ονομάζεται Αρτίκιον ή απλώς Αρτίκι.
Ήταν  Κοινότητα από το 1912 μέχρι το 1998, οπότε, με τη συγχώνευση των Κοινοτήτων, έπαυσε να είναι Κοινότητα και αποτελεί πλέον Δημοτικό Διαμέρισμα του Δήμου Αετού που έχει έδρα το Κοπανάκι.
Στα Συμβούλια του Δήμου εκπροσωπείται από τον πάρεδρό του.

Το Αρτίκι είναι ένα μικρό χωριό της επαρχίας Τριφυλίας του Νομού Μεσσηνίας, στο Νότιο μέρος της Πελοποννήσου. Απέχει περίπου 243 χιλιόμετρα από την Αθήνα. Έχει συντεταγμένες  37,25644 Μοίρες Εγκάρσιο και 31,78077  Μοίρες Διαμήκη. Το βλέπουμε,πηγαίνοντας από Καλαμάτα προς Κυπαρισσία, μετά το Κοπανάκι, Νότια, στην αριστερά πλευρά, πάνω σε έναν λόφο.
Έχει υψόμετρο περίπου 250 μέτρα. Έχει καλό κλίμα [χωρίς υγρασία] και πολύ πράσινο. Υδρεύεται με νερό από πηγή, με φυσική ροή και που χρησιμοποιείται και για άρδευση. Σε πολύ αραιά χρονικά διαστήματα τους χειμώνες ρίχνει χιόνια και κάνει παγετούς.
Το Αρτίκι έχει δύο[2] συνοικισμούς, το Κρίτσι και την Παναγιά που απέχουν περίπου 7 και 5 χιλιόμτερα, αντίστοιχα, με τα πόδια από το Αρτίκι και που σήμερα είναι και οι δύο ακατοίκητοι.

Το Κρίτσι, από το 1956, έχει μετονομασθεί σε Άγιο Νικόλαο, από την Εκκλησία του που είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο και η οποία τα τελευταία χρόνια ανακαινίστηκε από τον Γιάννη Αναγνωστόπουλο και καθιερώθηκε να λειτουργείται το πρώτο Σάββατο μετά της Παναγίας το 15ντάυγουστο, προεξάρχοντος του Οσιολογιοτάτου Αρχιμανδρήτου Φιλάρετου [κατά κόσμο Αναστασίου] Κωνσταντακόπουλου [εγγονού του Τάση Κωνσταντακόπουλου ή Τσαμάκου], Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων Αχαΐας.
Το Κρίτσι έχει σύνδεση οδική με αυτοκίνητο[ Χωματόδρομο] από το Σελά, την Σαρακινάδα[τώρα Κρυονέρι],τ ην Παναγιά και το Αρτίκι.
Το Κρίτσι έχει Κεφαλάρι[πηγή] που εχρησιμοποιήτο για ύδρευση και για άρδευση.

Στο Κρίτσι κατοικούσαν οι οικογένειες των Αναγνωστοπουλαίων ή Πατσιουραίων [Γιώρης-ΛιάςΣωτήρης],  Νικολοπουλαίων ή Νασιάκηδες [Μήτσος Θανάσης], Μελαίων [Κωσταντής,Νίκος], Κωνσταντακοπουλαίων [Τάσης-Γεωργάκης-Κωσταντάκης] , Γιαννόπουλου[Βασίλη] και Νίκου Τερζή. Το 1951 το Κρίτσι είχε 91 κατοίκους.
Στην Παναγιά η εκκλησία είναι αφιερωμένη στην Παναγία και λειτουργείται στις 23 του μηνός Αυγούστου [στα νιάμερα].
Η Παναγιά συνδέεται οδικώς [Χωματόδρομος] με την Σαρακινάδα,το Κρίτσι και το Αρτίκι.
Στην Παναγιά κατοικούσαν οι οικογένειες των Τερζαίων [Γιώρη-Παναγιώτη-Κώστα] και αργότερα του Νίκου που ήλθε από το Κρίτσι], Παναγουλαίων[Γιάννη-Θανάση-Παναγιώτη], Λουμπριναίων [Γιώρη-Σωτήρη], και Γιώρη Λούμπαρδη ή Χατζή.
Το 1948,στο Κρίτσι ζούσαν περίπου 10 οικογένειες και στην Παναγιά 8. Στο Σχολείο στο Αρτίκι ερχόντουσαν από
το Κρίτσι 15 παιδιά και από την Παναγιά 10. Το Αρτίκι συνδέεται με ασφαλτοστρωμένη δρόμο με το Κοπανάκι και την Κυπαρισσία, απέχοντας 6 χιλιόμετρα από τη διασταύρωση του δρόμου Κοπανακίου-Κυπαρισσίας.
Από το Κοπανάκι απέχει 7 χιλιόμετρα και από την Κυπαρισσία 22. Ο δρόμος προς το Κοπανάκι, περνάει από το γεφύρι στο ρέμα τα Αρτίκι.
Με χωματόδρομο συνδέεται με το όμορο χωριό Πολυθέα[πρώην Μαλίκι], που απέχει περίπου 3 χιλιόμετρα και με τους συνοικισμούς του την Παναγιά και το Κρίτσι που απέχουν περί τα 5 και 7 χιλιόμετρα, αντοίστοιχα.
Το Αρτίκι άρχισε να κατοικήται, από το 1850 έως το 1915, με κατοίκους που μετοίκησαν από το χωριό Κρυονέρι [πρώην Σαρακινάδα], γιατί εκεί είχαν τις περουσίες τους.

Στην ευρύτερη όμως περιοχή του Αρτικίου και συγκεκριμένα στις τοποθεσίες Εκκλησιές και Ήρα έχουν εντοπισθεί ίχνη Αρχαιολογικών ευρημάτων από τα οποία πιθανολογείται ότι το Αρτίκι είχε ξανακατοικοιθεί από πολύ παλαιοτέρα, κατά τους παλαιοχριστιανικούς  χρόνους και κατά την Βυζαντινή εποχή. Στη θέση ‘Ήρα’ πρέπει να ήταν Οικισμός και Ναός προς τιμήν της Θεάς Ήρας. Στη θέση Εκκλησιές, μπορεί να θεωρηθεί ως βέβαιο ότι, υπήρχε οικισμός ο οποίος κατεστράφη ολοσχερώς και ερημώθη, από εχθρική επιδρομή, λίγους μήνες προ της αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως μάλλον τον Οκτώβριο του 1452 από τον Στρατηγό του Μωάμεθ Β’ Τουραχάν,οι δε εναπομείναντες κάτοικοί του εγκαταστάθηκαν εις Παναγιά, Κρίτσι και Σαρακινάδα το 1453. Λέγεται πως όταν ο Τούρκος Πασάς πρωτοαντίκρυσε την περιοχή του Αρτικίου, με ευχαρίστηση είπε «Αρτίκι μου Τσιφλίκι μου» [λόγω του ότι η περιοχή ήταν πεδινή και πολύ εύφορος].

Από το συνοικισμό του το Κρίτσι,όπου κατοικούσαν οι οικογένειες των Αναγνωστοπουλαίων, λέγεται ότι καταγόταν και η οικογένεια του Αναγνωστόπουλου, που μετέπειτα μετοίκησε στους Γαργαλιάνους και από την οποία καταγόταν και ο πρώην αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ο ANGNIU. Το 1950 το Αρτίκι, με τους 2 συνοικισμούς του, είχε πληθυσμό 350 κατοίκους και το Σχολείο του το 1945 είχε 65 μαθητές.
Εκκλησία του Αρτικίου είναι ο Άγιος Δημήτριος  που είναι και ο προστάτης του και εορτάζει στις 26 Οκτωβρλιου. Έχει ακόμα δύο ξωκλήσια, τον Αι Δημήτρη στο Σχοινταρμένι που έχει καθιερωθεί να λειτουργείται στις 29 Σεπτεμβρίου και την Παναγία στις Εκκλησιές [την έχει φτιάξει ο Γιώρη Σταθόπουλος] που εορτάζεται τον 15νταύγουστο. Στη μέση του χωριού υπήρχε πηγάδι που εχρησιμοποιήτο για ύδρευση των Αρτικαίων και το οποίο αργότερα σκεπάσθηκε και έγινε πλατεία. Στη συνέχεια παίρνανε νερό από βρύση στην Κοκκινοσκιά που και αυτήν την κατήργησαν, όταν έφεραν νερό με φυσική ροή από το Κεφαλάρι της Παναγιάς το οποίο ήδη και τώρα χρησιμοποιείται τόσο για ύδρευση όσο και για άρδευση. Το παλαιό Σχολείο[δωρεά στην Εκκλησία του Δημόπουλου] γκρεμίσθηκε και έχει κτισθεί νέο, που όμως δεν λειτουργεί από πολλού.
Στην ευρύτερη περιοχή του Αρτικίου συναντώνται ονομασίες τοποθεσιών[τοπωνύμια], ως κατωτέρω.
Βαμπακιά ή Φτέρη[όπου έβγαζε νερό και έπαιρναν το Καλοκαίρι οι ΑρτικοΣαρακιναδαίοι], Βατάκι, Λιναρίστρα, Στενόλακα, Μυγδαλιές, Ντερβοσκιά, Ντερβόκαμπος, Ντροχός, Κιβούρια, Χελονόβρυση [έβγαζε και εκεί νερό], Ήρα, Βαρκός [έβγαζε νερό],  Πλατανάκια, Κατσιματσιουρέικα, Κοκκινοσκιά, Σιέχου, Γούβα, Εκκλησιές, Λάκκα-Μουλά, Λάκκα Μαρτή, Αλωνάκι, Σφακούλι, Λάκκα-Κασίμη, Ρέμα τα Αρτίκι, Λάζοι, Μαχάνα, Λίμνες, Κοκκινόρικο, Καγκέλι, Λαζάκι, Παλιομανάστηρο, Βράχο, Ράχη Αγκορτσιά, Άι Δημήτρης, Καλογερόγιαννη, Σπηλιά -Μήτρου
Ντόγκα [όπου επί Τουρκοκρατίας κρυβόταν ο Μήτρος Ντόγκας, ο Βαρυμποπαίος, που ήταν πρωτοπαλλίκαρο, αρχικά του καπετάν Ζαχαριά Μπαρμπιτσιώτη και αργότερα του Κολοκοτρώνη
και στην οποία κατέφυγαν και τα γυναικόπαιδα μαζί με τους γέροντες σε μια από τις επιδρομές του Ιμπραήμ το 1825-1828] κ.α.
Το κυριότερο προϊόν του Αρτικίου ήταν η μαύρη σταφίδα. Παρήγαγε όμως και σιτηρά και εσπεριδοειδή. Είχε και έχει κτηνοτροφία,αλλά τώρα παράγει,κυρίως, λάδι. Λόγω του καλού κλίματός του, ευδοκιμεί σχεδόν οτιδήποτε,ακόμη και μπανάνες.Υπόψη ότι, γενικά, η Μεσσηνία είναι εύφορος Νομός και λόγω κλίματος και παραγωγηκότητος έχει χαρακτηρισθεί ως » η Καλιφόρνια της Ελλάδος». Κάτοικοι του Αρτικίου έχουν μετοικήσει στο Κοπανάκι, στην Αθήνα και σε άλλα μέρη της Ελλάδος και έχουν μεταναστεύσει στη Γερμανία, στην Αμερική, στον Καναδά, στην Αυστραλία, στην Βραζιλία κ.α. Ονόματα οικογενειών που κατάγονται από το Αρτίκι είναι: Αγγελοπουλαίοι, Αδαμοπουλαίοι, Βελισσαροπουλαίοι, Γιαννοπουλαίοι, Γεωργακοπουλαίοι, Γεωργιοπουλαίοι, Δεδούσηδες, Δημητρακοπουλαίοι, Δημογκότσηδες, Διακουμαίοι, Ηλιοπουλαίοι, Κατσαραίοι, Κωνσταντακοπουλαίοι, Μητροπουλαίοι, Μανωλοπουλαίοι, Μελαίοι, Μερκούρηδες, Μπεμπόνηδες, Παναγουλαίοι[η Παναγούληδες], Παναγιωτοπουλαίοι, Σταθοπουλαίοι, Στασινοπουλαίοι, Χριστοπουλαιοι.

Η διακεκριμένη παλαιοανθρωπολόγος Κατερίνα Χαρβάτη, ξαναγράφει την ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης.

Τα κρανία στη Μάνη ξαναγράφουν την ιστορία του ανθρώπου.

«Είναι κάτι μοναδικό. Δεν είναι κάτι που το συνηθίζει κανείς. Αυτά τα ευρήματα αντιπροσωπεύουν ανθρώπους που κάποτε έζησαν και περιέχουν έναν πλούτο πληροφοριών για το παρελθόν. Νιώθω μεγάλη χαρά και ευγνωμοσύνη κάθε φορά που πλησιάζω τέτοια ευρήματα», λέει στην «Καθημερινή» και στον Σάκη Ιωαννίδη,  η διακεκριμένη παλαιοανθρωπολόγος Κατερίνα Χαρβάτη, που με την έρευνά της ξαναγράφει την ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης.
Την περασμένη Τετάρτη, η κ. Χαρβάτη και η ομάδα της, που αποτελείται από διακεκριμένους επιστήμονες, δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature τα αποτελέσματα της έρευνάς τους πάνω σε δύο κρανία που είχαν εντοπιστεί στο σύμπλεγμα σπηλαίων Απήδημα της Μάνης και φαίνεται ότι ένα από αυτά, το «Απήδημα 1», έχει ηλικία 210.000 ετών. «Πρόκειται για τον αρχαιότερο Homo sapiens που ανακαλύφθηκε εκτός της Αφρικής και μετακινεί την άφιξή τους στην Ευρώπη κατά 150.000 χρόνια νωρίτερα απ’ όσο νομίζαμε μέχρι σήμερα», σημειώνει η κ. Χαρβάτη..
Η εξέλιξη των Homo sapiens σημειώθηκε στην Αφρική πριν από περίπου 300.000 χρόνια. Ευρήματα που εντοπίστηκαν στο Ισραήλ ηλικίας 194.000 ετών έδειξαν ότι η μετανάστευση από την Αφρική ξεκίνησε νωρίς, αλλά το κρανίο της Μάνης καταδεικνύει αφενός ότι κύματα μετανάστευσης πληθυσμών άρχισαν νωρίτερα και μάλιστα ότι προχώρησαν μακριά μέσα στην Ευρώπη.
Αυτό προκάλεσε μεγάλη έκπληξη στους επιστήμονες, αλλά δημιούργησε και μία σειρά νέων ερωτημάτων για περαιτέρω έρευνα, όπως τι προκάλεσε τη μετακίνησή τους και τι απέγιναν αυτοί οι πληθυσμοί. «Ξέρουμε ότι στην περιοχή της Μάνης και γενικότερα σε όλη την Ελλάδα είχαμε ήπιο κλίμα, ιδιαίτερα στις εποχές των παγετώνων. Φαίνεται ότι εκτός από διάδρομος μετακινήσεων πληθυσμών, η περιοχή υπήρξε κάτι σαν καταφύγιο στις εποχές των παγετώνων που μάλλον ευνοούσε τη ζωή ανθρώπων, ζώων και φυτών», μας λέει η κ. Χαρβάτη.
Το δεύτερο κρανίο, το «Απήδημα 2», ανήκει σε έναν Νεάντερταλ ηλικίας 170.000 ετών. Τα δύο κρανία δεν σώζονται ολόκληρα, αλλά αποτελούνται από θραύσματα και κομμάτια διαφορετικών μεγεθών.
Από το «Απήδημα 1» διατηρούνται το πίσω μέρος και η αριστερά πλευρά του, ενώ το δεύτερο είναι σχεδόν ολόκληρο αλλά έχει υποστεί πολλές αλλοιώσεις. Είχαν εντοπιστεί στο σπήλαιο της Μάνης το 1978 από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών που έκανε έρευνες στην περιοχή. Τα ευρήματα ήταν εγκλωβισμένα σε έναν βράχο και ήταν δύσκολη η εξαγωγή και ο καθαρισμός τους, ενώ είχαν υποστεί μεγάλες αλλοιώσεις.
Οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν τότε στο δεύτερο, πιο ολοκληρωμένο, εύρημα, που είχε εμφανή τα χαρακτηριστικά του Νεάντερταλ. Έκτοτε, υπήρχε η πεποίθηση πως τα δύο κρανία προέρχονταν από την ίδια χρονική περίοδο.
Το Ανθρωπολογικό Μουσείο της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ κάλεσε την κ. Χαρβάτη και την ομάδα της από το Κέντρο Σένκεμπεργκ για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον του γερμανικού Πανεπιστημίου του Τίμπιγκεν για να μελετήσουν τα ευρήματα εφαρμόζοντας καινοτόμες μεθόδους χρονολόγησης και τρισδιάστατης απεικόνισης. Η στρογγυλή μορφή του κρανίου όπως προκύπτει από την τρισδιάστατη απεικόνιση, επισημαίνει η Κατερίνα Χαρβάτη, είναι το χαρακτηριστικό που ξεχωρίζει στη μορφολογία του Homo sapiens σε σχέση με του Νεάντερταλ.
Οι πρώιμοι Homo sapiens αντικαταστάθηκαν από τους Νεάντερταλ, οι οποίοι με τη σειρά τους εξαφανίστηκαν για να δώσουν τη θέση τους στους προγόνους του σύγχρονου ανθρώπου, τα πρώιμα ίχνη των οποίων χρονολογούνται στην περιοχή έως και πριν από 40.000 χρόνια.
Τα νέα δεδομένα για τους παλαιούς συγγενείς μας που κομίζει η έρευνα των επιστημόνων δείχνουν επίσης ότι ο ελλαδικός χώρος ήταν ένα πέρασμα στην ανθρώπινη εξέλιξη και πιο συστηματικές και ευρύτερες έρευνες ίσως φέρουν στο φως ακόμη περισσότερα στοιχεία για τη ζωή των πρώτων ανθρώπων. «Ελπίζω να συνεχιστεί η έρευνα στην Ελλάδα. Υπάρχουν πολλά ακόμη να ανακαλυφθούν στον χώρο της ανθρώπινης εξέλιξης. Η Ελλάδα είναι γνωστή για το αρχαίο παρελθόν της, αλλά είναι και πολύ σημαντική για την εξέλιξη του ανθρώπου, ένα παρελθόν που δεν το έχουμε διερευνήσει πλήρως».

ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΥΣ 7 ΗΡΩΪΚΟΥΣ ΛΑΠΑΙΟΥΣ.

Τιμήθηκε η επέτειος της μάχης των 7 Λαπαίων

 Γράφτηκε από τον  

Τιμήθηκε η επέτειος της μάχης των 7 Λαπαίων

Η εικόνα ίσως περιέχει: ουρανός και υπαίθριες δραστηριότητες
Η επέτειος της μάχης των 7 ηρωικών Λαπαίων τιμήθηκε χθες το πρωί στο Ανω Λάπι της ΔΕ Αετού.

Μια μάχη που έδωσαν και έπεσαν μέχρι τον τελευταίο οι Μήτζας, Τζανέτος, Μπούρας, Πανοστάθης ή Πανούσης, Δήκος, Στέργιος, Ματζώρης, απέναντι στα στρατεύματα του Ιμπραήμ, ανακόπτοντας για αρκετή ώρα την πορεία τους και δίνοντας έτσι την δυνατότητα στους υπόλοιπους συγχωριανούς και κυρίως στα γυναικόπαιδα να εκκενώσουν το χωριό και να σωθούν.Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα, άτομα στέκονται, ουρανός, υπαίθριες δραστηριότητες και φύση

Το πρωί τελέστηκε λειτουργία στον ναό της Παναγίας στο Ανω Λάπι και ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση στο σημείο της μάχης στη θέση Κουρόρα, με ομιλία για τα ιστορικά γεγονότα από τον Χαράλαμπο Πατσούρη, τέως πρόεδρο της Κοινότητας Κοπανακίου. Στη συνέχεια έγινε απαγγελία ποιημάτων από μαθητές και μαθήτριες των σχολείων του Κοπανακίου, προσκλητήριο πεσόντων, κατάθεση στεφάνων, τήρηση ενός λεπτού σιγής στη μνήμη τους και ανάκρουση του εθνικού ύμνου.Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα, άτομα στέκονται και υπαίθριες δραστηριότητες

Στην εκδήλωση μεταξύ άλλων παραβρέθηκαν οι αντιδήμαρχοι Τριφυλίας Γιάννης Μερκούρης και Οιχαλίας Αθανάσιος Κόλλιας, ο πρόεδρος της ΤΚ Κοπανακίου Γρηγόρης Παπαδόπουλος και ο πρώην δήμαρχος Αετού Δημήτρης Βόγκας.

Κ.Μπ.

3 Απριλίου 1770: Γεννιέται ο «Γέρος του Μωριά» Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στο Ραμοβούνι.

Ηγετική μορφή της Ελληνικής Επανάστασης, που έδρασε στην Πελοπόννησο και εξ αυτού του λόγου είναι γνωστός και ως «Γέρος του Μωριά».
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης γεννήθηκε «εις τα 1770, Απριλίου 3, την Δευτέρα της Λαμπρής… εις ένα βουνό, εις ένα δέντρο αποκάτω, εις την παλαιάν Μεσσηνίαν, ονομαζόμενον Ραμαβούνι», όπως αναφέρει στα Απομνημονεύματά του.
Ήταν γιος του κλεφτοκαπετάνιου Κωνσταντή Κολοκοτρώνη (1747-1780) από το Λιμποβίσι Αρκαδίας και της Γεωργίτσας Κωτσάκη, κόρης προεστού από την Αλωνίσταινα Αρκαδίας.

Η οικογένεια των Κολοκοτρωναίων από το 16ο αιώνα, που εμφανίζεται στο προσκήνιο της ιστορίας, βρίσκεται σε αδιάκοπο πόλεμο με τους Τούρκους. Μονάχα από το 1762 έως το 1806, 70 Κολοκοτρωναίοι εξοντώθηκαν από τους κατακτητές.

Το 1780, ήταν 10 ετών, όταν ο πατέρας του σκοτώθηκε από τους Τούρκους, ένα γεγονός που σημάδεψε τη ζωή του.
Στα 17 του έγινε οπλαρχηγός του Λεονταρίου και στα 20 του νυμφεύτηκε την κόρη του τοπικού προεστού Αικατερίνη Καρούσου.
Το 1806, κατά τη διάρκεια του μεγάλου διωγμού των κλεφτών από τους κατακτητές, κατόρθωσε να διασωθεί και να καταφύγει στη Ζάκυνθο, όπου κατατάχθηκε στον αγγλικό στρατό κι έφθασε μέχρι το βαθμό του ταγματάρχη.
Το 1818 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και στις αρχές του 1821 αποβιβάστηκε στη Μάνη για να λάβει μέρος στον επικείμενο Αγώνα.

Στις 23 Μαρτίου του 1821 συμμετείχε στο υπό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στρατιωτικό σώμα που κατέλαβε την Καλαμάτα, σηματοδοτώντας την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης.
Αμέσως μετά έβαλε σκοπό να καταλάβει την Τριπολιτσά, το διοικητικό κέντρο των Οθωμανών στον Μωριά, γιατί αλλιώτικα δεν θα μπορούσε να επικρατήσει η επανάσταση, όπως πίστευε.
Η νίκη των Ελλήνων στο Βαλτέτσι (13 Μαΐου 1821) και η άλωση της Τριπολιτσάς (23 Σεπτεμβρίου 1821), που οφείλονται αποκλειστικά και μόνο στον Κολοκοτρώνη, τον επέβαλαν ως αρχηγό του επαναστατικού στρατού της Πελοποννήσου.
Στη μάχη των Δερβενακίων (26 – 28 Ιουλίου 1822), όπου καταστράφηκε ο στρατός του Δράμαλη, αναδείχθηκε η στρατηγική του ιδιοφυΐα και η κυβέρνηση Κουντουριώτη τον διόρισε αρχιστράτηγο των επαναστατικών δυνάμεων.
Η ίδια, όμως, κυβέρνηση θα τον φυλακίσει στην Ύδρα, κατά τη διάρκεια των εμφύλιων συρράξεων των ετών 1823 και 1824, όπου είχε πρωταγωνιστικό ρόλο.
Θα τον απελευθερώσει τον Μάιο του 1825, όταν ο Ιμπραήμ απειλούσε να καταστείλει την επανάσταση και θα του αναθέσει εκ νέου την αρχιστρατηγία του Αγώνα.
Μετρ του κλεφτοπολέμου και της «καμμένης γης», θα κατορθώνει να κρατήσει ζωντανή την επανάσταση μέχρι τη Ναυμαχία του Ναβαρίνου (7 Οκτωβρίου 1827).
Μετά την απελευθέρωση συντάχθηκε με τον Ιωάννη Καποδίστρια κι έγινε ένα από τα επιφανή στελέχη του Ρωσικού Κόμματος.
Κατά τη διάρκεια της Αντιβασιλείας διώχθηκε ως αντιβασιλικός και καταδικάσθηκε σε θάνατο τον Μάιο του 1834.
Μετά την ενηλικίωσή του, ο Όθωνας του χάρισε την ποινή, τον διόρισε σύμβουλο της Επικρατείας και τον ονόμασε αντιστράτηγο.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Κολοκοτρώνης τα πέρασε στην Αθήνα με την ερωμένη του Μαργαρίτα Βελισσάρη (η σύζυγός του είχε πεθάνει το 1820), στο ιδιόκτητο σπίτι του, στη γωνία των σημερινών οδών Κολοκοτρώνη και Λέκκα.
Την ίδια περίοδο υπαγόρευσε στον Γεώργιο Τερτσέτη τα απομνημονεύματά του, που κυκλοφόρησαν το 1851 με τον τίτλο «Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836» και τα οποία αποτελούν πολύτιμη πηγή για την Ελληνική Επανάσταση.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέθανε από εγκεφαλικό επεισόδιο στις 4 Φεβρουαρίου του 1843, λίγο μετά την επιστροφή στο σπίτι του από δεξίωση στα Ανάκτορα.
Από τον γάμο του με την Αικατερίνη Καρούσου απέκτησε τέσσερα παιδιά: τον Πάνο (1798-1824), τον Γενναίο (1806- 1868), τον Κολλίνο (1810-1848) και την Ελένη, ενώ από τη σχέση του με τη Μαργαρίτα Βελισσάρη τον Παναγιωτάκη (1836-1893), τον οποίο αναγνώρισε με τη διαθήκη του.

Κυριακή 24 Μαρτίου 2019, εκδήλωση μνήμης για τα 198 χρόνια, στο Σ ο υ λ ι μ ά  με τους εμπειροπόλεμους  Ν τ ρ έ δ ε ς .

Πραγματοποιήθηκε στο Σουλιμά (Άνω Δώριο), την Κυριακή 24 Μαρτίου 2019, εκδήλωση μνήμης για τα 198 χρόνια, που  το αδούλωτο Σ ο υ λ ι μ ά  με τους εμπειροπόλεμους  Ν τ ρ έ δ ε ς  του, ύψωσε τη σημαία της ελευθερίας με το θρυλικό πρωτόπαπα Δημήτρη Παπατσώρη.

Μαθητές απήγγειλαν ποιήματα και έψαλλαν τον εθνικό ύμνο.

Κατατέθηκαν στεφάνια και τιμήθηκαν οι αριστεύσαντες μαθητές από απόγονο των Παπατσωραίων.

Συμμετείχαν εκπρόσωποι των αρχών, ο Μητροπολίτης Τριφυλίας και Ολυμπίας και πλήθος κόσμου.

Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο πρώην δήμαρχος Αετού και υποψήφιος δήμαρχος Τριφυλίας Δημήτρης Δριμής, ο οποίος αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων: «στη σημασία της εθνικής αυτογνωσίας που κερδίζεται μονάχα με στοχαστική αναδρομή στις ρίζες μας και σημείωσε πως σύμφωνα με τον Όμηρο, όταν ο Δίας σου στερήσει την ελευθερία, σου παίρνει μαζί και τη μισή σου αρετή.

Αναφέρθηκε στους Ντρέδες και τα Σουλιμοχώρια της Ορεινής Τριφυλίας. Το παρωνύμιο Ντρές έχει θετικό πρόσημο και σημαίνει τον ευθύ, ειλικρινή και μπεσαλή άντρα, αλλά και τον ανδρείο, το παλικάρι, το γενναίο και ανυπότακτο. Η «μπέσα για μπέσα», ο λόγος τιμής,  ήταν το χαρακτηριστικό τους. Κουβέντα βαριά, για ανθρώπους δυνατούς. Φέρει κώδικα τιμής και σου δίνει το δικαίωμα να περπατάς με ψηλά το κεφάλι.

Οι ντρέδες δεν υποτάχτηκαν στους τούρκους.  «Τ` Αητοχώρια τα λαμπρά και τα Σουλιμοχώρια/ χαράτσι δεν πληρώνουνε, δεν σκύβουν το κεφάλι./ …».

Οι Ντρέδες και το Σουλιμά καταξιώθηκαν στην Ιστορία γιατί κατά την περίοδο του εννιάχρονου απελευθερωτικού αγώνα του 1821 η συμβολή τους υπήρξε κυρίαρχη και αποφασιστική. Έδειξαν απαράμιλλο ηρωισμό και αυτοθυσία και είχαν βαριές ανθρώπινες και υλικές απώλειες. Απώλειες στον πόλεμο της ελευθερίας καθώς μετείχαν σε όλες σχεδόν τις μάχες. Η ρήση του Κολοκοτρώνη, πολεμική αποτελεσματικότητα των Ντρέδων, είναι χαρακτηριστική: «ήλθαν οι Ντρέδες από το Σουλιμά και σάρωσαν με τα τσαρούχια τους τα ταμπούρια του Δράμαλη». Απώλειες από τις εμφύλιες συγκρούσεις, στις οποίες πήραν μέρος στο πλευρό του Κολοκοτρώνη. Απώλειες από την καταστροφική μανία του Ιμπραήμ, καθώς η περιοχή γειτνίαζε με τις βάσεις εξόρμησής του και πολλές φορές, όπως θα δούμε, αποπειράθηκε να την υποτάξει. Απώλειες από τη βαυαροκρατία κατά τη διάρκεια της κοινωνικής επανάστασης του 1834, που υπήρξε προπομπός αυτής του 1843 για την παραχώρηση Συντάγματος. Η επανάσταση αυτή στάθηκε η αφορμή να εξαφανιστούν οι Ντρέδες από την επίσημη ελληνική ιστορία. Το τραγούδι είναι χαρακτηριστικό: «Τους κλέφτες χάλασε η τουρκιά και οι βαυαροί τους ντρέδες.»

Το μεγαλύτερο όμως μέρος των Μεσσηνίων και κυρίως οι Ντρέδες, οι Γαραντζαίοι, οι Ζουρτσαίοι και οι κάτοικοι των Κοντοβουνίων, δεν είχαν την ομαλή πορεία που ευελπιστούσαν στα κοινά της ελληνικής πολιτείας.

Ανταμείφθηκαν με παραγκωνισμούς και φυλακίσεις και πέθαναν στην ψάθα πικραμένοι, ενώ πολλοί καταδικάστηκαν σε θάνατο και ο Γιαννάκης Γκρίτζαλης και ο Αναστάσιος Τσαμαλής εκτελέστηκαν.

Σημείωσε, τέλος, πως το 1821 σηματοδότησε τη διαδρομή μας ως έθνους και ως λαού, μέσα από μύριες δυσκολίες, περιπέτειες και ψευδαισθήσεις, ανατάσεις και ήττες.

Σημείωσε πως πρέπει να μελετάμε, να αναδεικνύουμε και να μην υποτιμούμε την τοπική μας ιστορία, που είναι μέρος της ταυτότητάς μας.

Η απάντησή των Ντρέδων στα διλήμματα που τους τέθηκαν μας δείχνει πως η ανθρώπινη ελευθερία και η εθνική ανεξαρτησία, που θα πει η αξιοπρέπεια του ανθρώπου, δεν είναι δοσμένα αγαθά, αλλά κερδίζονται με αγώνες και θυσίες. Το παράδειγμά τους μας εμπνέει, μας κάνει περήφανους, μας οδηγεί.»

Η γιορτή των Ντρέδων (24-3-2019). 198η επέτειος

Την Κυριακή 24 Μαρτίου 2019 πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση για τον εορτασμό της 198ης επετείου της εξέγερσης και ορκωμοσίας των Ντρέδων στο Άνω Δώριο (Σουλιμά). 

Η εκδήλωση ξεκίνησε, σύμφωνα με το πρόγραμμα του Δήμου Οιχαλίας, με τελετάρχη τον αντιδήμαρχο Οιχαλίας, κ. Αθανάσιο Κόλλια, στις 12:10 με επιμνημόσυνη δέηση από τον σεβασμιότατο μητροπολίτη Τριφυλίας & Ολυμπίας, κ.κ. Χρυσόστομομε τη συνοδεία ιερέων της περιοχής, στον προαύλιο χώρου του ιστορικού Αη Δημήτρη.
Ακολούθησε η αναπαράσταση του όρκου των Ντρέδων, από τον εφημέριο Άνω Δωρίου, π. Φώτιο Λυκοτραφίτη και μαθητές του Λυκείου Δωρίου που τον επαναλάμβαναν, όπως έγινε πριν 198 χρόνια από τον παπά Δημήτρη Τσώρη ή Παπατσώρη και δέηση στη Μεγαλόχαρη.
Στη συνέχεια ακολούθησε ενός λεπτού στη μνήμη των πεσόντων ηρώων και κατάθεση στεφάνων από:
Τη βουλευτή Μεσσηνίας, κα Παναγιώτα Κοζομπόλη, εκ μέρους της Βουλής των Ελλήνων, τον πρόεδρο της Ένωσης Κεντρώων, κ. Βασίλη Λεβέντη, την αντιπεριφερειάρχη Πελοποννήσου, κα Αντωνία Μπούζα, τον δήμαρχο Οιχαλίας, κ. Αριστείδη Σταθόπουλο, από τις Ένοπλες Δυνάμεις, τον αστυνομικό διευθυντή, κ. Μάνδαλο εκ μέρους της ΕΛ.ΑΣ, από την εκπρόσωπο της Τ.Κ. Άνω Δωρίου, κα Αγγελική Θεοχάρη, τον αντιδήμαρχο Τριφυλίας, κ. Γεώργιο Τσακανίκα, από τον αντιδήμαρχο Δάφνης – Υμηττού και υποψήφιο περιφερειακό σύμβουλο Αττικής με τον κ. Πατούλη, κ. Αλέξανδρο Λιακόπουλο, τον πρόεδρο του Συλλόγου Άνω Δωριτών, κ. Δημήτρη Αλλαγιάννη, τον πρόεδρο της Ομοσπονδίας Συλλόγων – Συνδέσμων Τριφυλίας, κ. Παναγιώτη Λούτο, το Λύκειο Δωρίου, το Γυμνάσιο Δωρίου, το Δημοτικό Δωρίου και τον δικηγόρο, κ. Αλέξανδρο Παπατσώρη εκ μέρους της οικογένειας Παπατσώρη.
Ακολούθησε απαγγελία ποιημάτων από μαθητές των σχολείων Δωρίου και βράβευση του καλύτερου μαθητή του Λυκείου και Γυμνασίου Δωρίου από τον Αλέξανδρο Παπατσώρη. από το Λύκειο Δωρίου βραβεύτηκε η μαθήτρια Μαρία Βουδούρη και από το Γυμνάσιο ο μαθητής Αδάμ Βουδούρης.

Στη συνέχεια ακολούθησε ο Πανηγυρικός της Ημέρας από τον φιλόλογο, πρώην δήμαρχο Αετού και υποψήφιο δήμαρχο Τριφυλίας, κ. Δημήτριο Δριμή.
Μετά την ανάκρουση του Εθνικού μας Ύμνου από τη φιλαρμονική του Δήμου Οιχαλίας, η οποία και παρευρέθηκε για πρώτη φορά στο Άνω Δώριο, ακολούθησαν παραδοσιακοί χοροί στην πλατεία από το χορευτικό του Συλλόγου Γυναικών Δωρίου. Η εκδήλωση έκλεισε με δεξίωση προς όλους τους παρευρισκόμενους στο Πνευματικό Κέντρο του Συλλόγου Άνω Δωριτών, αίθουσα «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β. ΠΑΛΛΑΣ».
Στο τέλος της δεξίωσης επιδόθηκε ευχαριστήρια αναμνηστική πλακέτα στον Αλέξανδρο Παπατσώρη και στη σύζυγό του Δήμητρα, από την πρόεδρο του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του Λυκείου Δωρίου, κα Ηλιοπούλου, για την επί σειρά ετών επιβράβευση των μαθητικών επιδόσεων των αριστούχων μαθητών του Λυκείου και Γυμνασίου Δωρίου.
Την εκδήλωση τίμησαν, επίσης, με την παρουσία τους:
Ο Γ.Γ. του Υπουργείου Υποδομών και υποψήφιος περιφερειάρχης Πελοποννήσου, κ. Γεώργιος Δέδες, οι αντιδήμαρχοι Οιχαλίας, κ.κ. Γιάννης Ηλιόπουλος και Ανδρέας Τσουκαλάς, ο πρόεδρος του Δ.Σ. Οιχαλίας, κ. Νίκος Λιόγας, οι δημοτικοί σύμβουλοι Οιχαλίας και υποψήφιοι δήμαρχοι Οιχαλίας, κα Παναγιώτα Γεωργακοπούλου και κ.κ. Κώστας ΔημητρακόπουλοςΓιάννης ΠαπαδόπουλοςΔημήτρης ΚόνιαρηςΣπύρος Αδαμόπουλος, οι δημοτικοί σύμβουλοι Οιχαλίας, κ.κ. Δημήτριος ΚαραμπούλαςΗλίας Ντονάς, Ευστάθιος Τασιόπουλος, Γεώργιος Μέρμηγκας, Παναγιώτης Κούκης, Στάθης Μαργαρίτης και Δημήτρης Παναγιωτόπουλος, ο πρώην βουλευτής και υφυπουργός, κ. Γιάννης Λαμπρόπουλος, ο πρώην αντιπεριφερειάρχης Μεσσηνίας και υποψήφιος βουλευτής Μεσσηνίας με το ΚΙΝ.ΑΛ., κ. Παναγιώτης Αλευράς, ο περιφερειακός σύμβουλος και υποψήφιος με τον κ. Τατούλη, κ. Γεώργιος Μπακούρος, ο υποψήφιος βουλευτής Μεσσηνίας με τη Ν.Δ., κ. Μίλτος Χρυσομάλλης, ο υποψήφιος περιφερειακός σύμβουλος με τον κ. Νίκα, κ. Βασίλειος Καπέλιος, επίτιμος αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος, οι υποψήφιοι περιφερειακοί σύμβουλοι με τον κ. Τατούλη, κ.κ. Φίλιππος Μπάμης πρώην δήμαρχος Οιχαλίας, Χαράλαμπος Αφάλης επίτιμος υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος, Σωτήριος ΠαναγιωτόπουλοςΗλίας Γεωργακόπουλος και Χάρης Ρέκκας, ο υποψήφιος δήμαρχος Οιχαλίας, κ. Γιάννης Αδαμόπουλος πρώην περιφερειακός σύμβουλος και πρώην δήμαρχος Είρας, ο υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων με τον κ. Μπακογιάννη, κ. Ιωάννης Φωτόπουλος, ο κ. Δημήτρης Αναστασόπουλος, υπεύθυνος εκλογικής ετοιμότητας Πελοποννήσου της Νέας Δημοκρατίας, η κα Αργυρώ Αδαμοπούλου, πρόεδρος του Συλλόγου Αρμεναίων, η οποία ήρθε για πρώτη φορά
στο ιστορικό Σουλιμά, ο κ. Γεώργιος Παναγόπουλος, πρόεδρος του Συλλόγου των Κουβελαίων, ο κ. Δημήτριος Παπαδόπουλος, πρόεδρος του Συλλόγου Αγίου Γεωργίου με όλο το Δ.Σ. του Συλλόγου, ο κ. Παναγιώτης Λυμπερόπουλος, γραμματέας του Συλλόγου Πλατανιτών, ο πρώην δήμαρχος Δωρίου, κ. Αντώνης Τάκης, ο πρώην αντιδήμαρχος Δωρίου, κ. Γεώργιος Κατσαμπάνης, ο κ. Λεωνίδας Παπακώστας, ο οποίος με τα τραγούδια του έχει υμνήσει το Σουλιμά και τους Ντρέδες, ο Γιαννάκης Γκρίτζαλης, ο Δημήτρης Αθανασόπουλος, εκπρόσωποι και πρόεδροι Κοινοτήτων και πλήθος κόσμου.
Γιάννης Αλ. Ανδριόπουλος
Παραδοσιακοί χοροί από το χορευτικό του Συλλόγου Γυναικών Δωρίου – Δεξίωση