Γειτονιά…Καραγκιόζης: Ένα ακόμα αφιέρωμα της Μαλούσας μας, στον συμπατριώτη μας καραγκιοζοπαίχτη Θανάση Σπυρόπουλο.

 Γεωργια Αγγελοπουλου-Μαλλουσα 

Γεωργια Αγγελοπουλου-Μαλλουσα

Γειτονιά…Καραγκιόζης

Ποτέ δε συμφώνησα με τις λεπτεπίλεπτες καραγκιοζίστικες φωνές διάφορων Καλλιτεχνών,οι οποίοι μπορεί θεωρητικά
να στέκουν, όμως άλλο η θεωρία κι άλλο
η πράξη.
Η 100% φωνή ήταν και είναι, αυτή
των παιδικών μου χρόνων στο χωριό μου
Κοπανάκι Τριφυλίας, η φωνή του δικού μας
καραγκιοζοπαίχτη Θανάση Σπυρόπουλου.
Αυτή πρέπει να είναι η φωνή (αποψή μου)
του πολυφαμελίτη Καραγκιόζη, δηλαδή
τραχιά, ακαλλιέργητη, βραχνιασμένη,
πραχυπρόφερτη…αφού, ο Καραγκιόζης,
σε μια καλύβα έμενε που, μπαζε απ,όλες
τις πάντες κρύο, στα βουνά γύριζε,
τον τελάλη έκανε…οπότε δεν του πάει
το «Αθηναίϊκο στιλ»… το αστικό και το «πολίτικο»…άνθρωπος της υπαίθρου ήταν!
Οι παλιές παραστάσεις, του Καραγκιόζη
σήμερα, είναι φρεσκότατες, μιας και ξαναγυρίσαμε
στη φτώχεια και στη μιζέρια
που η φασολάδα, η μακαρονάδα, θα έχει πέραση…
όπως και η αδεκαρίλα, οπότε
θα περνάει η «ντοπροσυνη με ολίγη ναι, κουτοπονηριά», προκειμένου να ζήσει κανείς
αλλά να ζήσει και την οικογένειά του…
Πολύτιμο στοιχείο της λαϊκής μας παράδοσης,
άλλοτε ως φιγούρα  κι άλλοτε  ως θέαμα,
ο Καραγκιόζης δημιούργησε
ένα αυθεντικό είδος λαϊκού θεάτρου
που κατάφερε να αντανακλά και να εκφράζει
αξίες και πρότυπα γνήσια Ελληνικά.
Ως φιγούρα, έγινε αξιαγάπητος ήρωας
που συμπύκνωνε αρετές κι αδυναμίες
και μαζί ένα μοναδικό σύμβολο ανθρώπου
που μπορεί κι αντιστέκεται στη φτώχεια,
την κακοτυχία- και την εξουσία- σκορπώντας
κέφι κι ελπίδα ζωής!
Ως παράσταση, μας αποκάλυψε ένα
πλουσιότατο και θαυμαστό τρόπο έκφρασης
καθώς στη χάρη και τη δεξιοτεχνία που είχαν οι καραγκιοζοπαίχτες,κατόρθωσε με απλά
και πρωτόγονα μέσα να γοητέψει,
να συγκινήσει και να συναρπάσει εκατομμύρια
Έλληνες όπου κι αν βρίσκονταν.
Αυτοί οι δύο παράγοντες διαμόρφωσαν το μαγικό κόσμο του Καραγκιόζη, που πέρα απο διασκέδαση, ψυχαγωγία κι απόλαυση
αποτελεί για όλους μας μια ανεκτίμητη
κιβωτό αυτογνωσίας και οφείλουμε με κάθε
τρόπο να διαφυλάξουμε.

Η καταγωγή του Καραγκιόζη,
τ,ονομά του, η μορφή του.

Γύρω απο το πρόβλημα της καταγωγής
του Καραγκιόζη, αν δηλαδή είναι τούρκικο
ή ελληνικό δημιούργημα έχουν λεχθεί και αναπτυχθεί μύθοι και παραδόσεις,άλλοτε
υπέρ της μιάς κι άλλοτε υπέρ της άλλης άποψης.
Ο τρόπος και η τεχνική της λατρείας
ανάγονται πιθανότατα στα «Ελευσίνια Μυστήρια» ενώ σχετικές αναφορές ανιχνεύονται τόσο στον Πλάτωνα όσο
και στον Αριστοφάνη.
Οι παραστάσεις του είχαν δύο μορφές:
Τον » θρησκευτικό» και τον «βέβηλο» ή αισχρό.
Η πρώτη μορφή είχε ηθικοπλαστικό χαρακτήρα. Αντίθετα ο «βέβηλος» είχε στόχο
να διασκεδαζει τα πλήθη και ήταν γεμάτος
αθυροροστομίες και βωμολοχίες χωρίς
ν,αποφεύγει συμβολισμούς,που ήταν εμφανείς
και στη μεταγενεστερη ελληνική εκδοχή του.
Στα τούρκικα τ,ονομά του σημαίνει
μαυρομάτης και αναφέρεται ότι του το έδωσε
ένας Έλληνας απο την Ύδρα Γ.Μαυρομάτης,
τον 18ον αιώνα περίπου.
Καμπούρης, φαλακρός, πολυτεχνίτης
κι ερημοσπίτης,κατεργάρης και καταφερτζής
που όμως αντιμετωπιζει τη ζωή με θυμόσοφη
διάθεση ,κέφι κι αισιοδοξία. Συνεχώς πεινασμένος απλώνει το μακρύ του χέρι,
άλλοτε για να ξύσει σκυφτός το κεφάλι του
κι άλλοτε για ν,αρπάξει ό,τι μπορεί απο το
καθημερινό αλισβερίσι,ενώ παράλληλα του αρέσει ν,ανακατεύεται σε όλα,να κρίνει,
να σχολιάζει,να σαρκάζει και ν,αυτοσαρκάζεται.Αυθεντικός ήρωας
διαμαρτύρεται για τη ζωή του,αντιστέκεται
στην αδικία της αλλά υπομένει τα πάντα
με εγκαρτέρηση, αξιοπρέπεια, ειρωνία
και χαμόγελο!

Οι φιγούρες του

Χατζηαβατης,Μπαρμπαγιώργος,
Σιόρ Διονύσιος,Μορφονιός,Εβραίος,
Σταύρακας κ.α. καθώς και το ξυπόλυτο
τάγμα του,τα παιδιά του:
Κοπρίτης,Μπιριγκόγκος,Κολλητήρης
και η γυναίκα του Αγλαϊα…

» Οι φωνές του Καραγκιόζη,
όπως και οι φωνές των πλανόδιων μικροπωλητών,δυνατές,αγνές,μεσογειακές
με μιαν επισημότητα που σε κάνει ν,απορείς
και να μην ξέρεις σε ποιά αυλή εμαθήτεψαν
κι απο ποιά μεγάλη θρησκεία προέρχονται,
με τραβούσαν πολύ περισσότερο απο τη
σκαλδαλώδη ομοιότητα που είχαν
οι διαφημίσεις του και οι φιγούρες του
με τα αρχαία αγγεία.Όλη η νοστιμάδα
της Ελληνικής φυλής,εκφρασμένη με ήχους».
(Γιάννης Τσαρούχης)

«Ο Καραγκιόζης ειναι το μοναδικό λαϊκό μας
θέατρο.Ένα θέατρο βαθύπλουτο
σε περιεχόμενο και άφταστο σε σκηνική
πρωτοτυπία.Ανεξάρτητα απο το αν η αρχική του επινόηση ανήκει σε μας ή όχι, στα χέρια
των δικών μας καραγκιοζοπαιχτών,το θέατρο
των σκιών,έφτασε σε ψηλά καλλιτεχνικά
επιτεύγματα εκφράζοντας συνάμα με τρόπο
σπαρταριστό σύγχρονα βάσανα και παλιούς
ελληνικούς καημούς.» (Γιώργος Ιωάννου).

Σημείωση:
Για όσους δε γνωρίζουν ,
ο Θανάσης Σπυρόπουλος- εν ζωή ακόμα-
γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Κοπανάκι
Τριφυλίας Μεσσηνίας.Άνοιξε τα φτερά του
παίζοντας ανα την Ελλάδα
(Κοπανάκι,Καλαμάτα,Τρίπολη,Αθήνα).
Πρωτοείδε Καραγκιόζη στο καφενείο
του πατέρα του.»Το πανί,οι φιγούρες πίσω
απο αυτό,οι φωνές,ο φωτισμός»,
ήτανε τα στοιχεία -ερεθίσματα- ως λέει,
που τον μάγεψαν και τον έκαναν, αρχικά
στη ηλικία περίπου των 15 χρόνων του,
βοηθό- μαθητή στον τοπικό Καραγκιοζοπαίχτη
Βασίλη Φιλντισάκο.Μαθητεύοντας κοντά του
και με τα ξέχωρα χαρίσματα που είχε, έμαθε
τα βασικά μυστικά της τέχνης αυτής.
Υπερήλιξ πλέον, δεν ξεχνά το χωριό μας και κάθε καλοκαίρι παίζει και σκορπά άφθονο
γέΑφιέλιο και ωραίες αυτοσχέδιες ατάκες,καθώς μοιράζει στους συντοπίτες του και φιγούρες.

«Αξιότιμο κύριοι,καλησπέρα,πέρα για πέρα..
Απόψε θα φάμε,θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε..» (Ε.Σπαθάρης)

«Κείνο που με τρώει,κείνο που με σώζει…
είναι που ονειρεύομαι σαν τον Καραγκιόζη»
(Δ.Σαββόπουλος)

Αφιέρωμα.
Τιμητική προσφορά στην προσφορά του!

Δημοσίευμα στο περιοδικό»Νέα Αριάδνη»
Τεύχος102,  Απρίλιος,Μάϊος,Ιούνιος.
(Η φωνή του χωριού.Γράφει η Μαλλούσα)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s