Την περίοδο της δικτατορίας στο νομό μας λειτουργούσαν δύο Κυριακάτικα Παζάρια. Το Παζάρι του Κοπανακίου και το Παζάρι του Αλή Τσελεπή (Οιχαλίας).

Τα Παζάρια της Μεσσηνίας την περίοδο της δικτατορίας, η τοπική κινητοποίηση

Του Δημήτρη Α. Δριμή, εκπαιδευτικού, τ. Δημάρχου Αετού

Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα και κείμενο

Την περίοδο της δικτατορίας στο νομό μας λειτουργούσαν δύο Κυριακάτικα Παζάρια. Το Παζάρι του Κοπανακίου και το Παζάρι του Αλή Τσελεπή (Οιχαλίας).

Με σχετική υπουργική Απόφαση, (ΦΕΚ Β`/624/13-10-1967) «Περί μεταθέσεως των κατά Κυριακήν λειτουργουσών Λαϊκών Αγορών», καταργήθηκαν οι Κυριακάτικες Αγορές με την κατ` εξαίρεση δυνατότητα «…… Εις ας περιπτώσεις ένιαι των ανωτέρω Λαϊκών Αγορών λειτουργούσι από μακρού χρόνου κατά Κυριακήν υπό μορφήν παζαρίων δύνανται κατ` εξαίρεσιν οι Νομάρχαι όπως εν συνεννοήσει μετά των κατά τόπους Εκκλησιαστικών Αρχών να επιτρέπουν την λειτουργίαν τούτων πάντοτε όμως μετά το πέρας της Θείας λειτουργίας.».

Τη δυνατότητα αυτή δεν την αξιοποίησαν πάντοτε οι τότε νομάρχες.

Στην περιοχή προκλήθηκε μεγάλη αναστάτωση. Επιχειρήθηκε να αλλάξει, με κεντρική ρύθμιση, μια εμπορική, κοινωνική, πολιτιστική δραστηριότητα δεκαετιών. Η αντιπαράθεση της κυβέρνησης με τις τοπικές κοινωνίες κράτησε 2,5 χρόνια (Σεπτέμβρης 1967 – Φλεβάρης 1970), ώσπου να διαμορφωθούν ισορροπίες, να επικρατήσει η λογική και να επιτραπεί η Κυριακάτικη λειτουργία, μετά το πέρας της Θείας λειτουργίας.

Η κινητοποίηση των τοπικών κοινωνιών έφερε αποτελέσματα. Κατίσχυσε και ακύρωσε μια εξωτοπική ρύθμιση. Ανάγκασε τη  Χούντα μέσα σε 2,5 χρόνια να τροποποιήσει και να ακυρώσει αποφάσεις της. Η τοπική κοινωνία, ακόμα και σε μια σκοτεινή περίοδο, διεκδίκησε και κατάφερε να έχει λόγο σε μια νομοθετική ρύθμιση που την αφορούσε. Οι εκπρόσωποι της τοπικής κοινωνίας, παρά το διορισμό τους από την κυβέρνηση, δέχτηκαν ισχυρή πίεση από τους κατοίκους, που ένιωσαν να απειλείται ένα ζωτικό κομμάτι της ζωής τους. Η πίεση αυτή μεταφέρθηκε στην κυβέρνηση, η οποία στο τέλος συμβιβάστηκε με το τοπικό αίσθημα.

Την 18η Οκτωβρίου 1967, πέντε μέρες μετά τη σχετική υπουργική απόφαση, παρενέβησαν με υπόμνημά τους (17) δέκα επτά πρόεδροι κοινοτήτων, για το Παζάρι του Κοπανακίου. Το υπόμνημα απευθύνεται στις εκκλησιαστικές αρχές του νομού, Μητροπολίτες Τριφυλίας και Ολυμπίας, Μεσσηνίας και στο Νομάρχη Μεσσηνίας. Πρόκειται για κείμενο ισορροπημένο, με σαφή στόχευση. Οι συντάκτες του γνωρίζουν σε ποιους απευθύνονται. Αναφέρονται στη γέννηση του παζαριού, επισημαίνουν ότι υπάρχουν συμφέροντα που θέλουν το κλείσιμό του, υπενθυμίζουν την απόφαση του ΣτΕ, υπενθυμίζουν τη σκληρότητα της αγροτικής ζωής που δεν επιτρέπει δεύτερη μέρα ξεκούρασης, προτείνουν διαφορετικές ώρες λειτουργίας, ώστε να εκκλησιάζονται οι πιστοί, αναφέρονται στην πολλαπλή σημασία, πέραν της οικονομικής, του παζαριού για τη ζωή τους. Δηλώνουν μεν πως η κυβέρνηση θέλει το καλό τους διεκδικούν όμως να ακουστεί και η δική τους σκέψη και να πειστούν, ως άμεσα ενδιαφερόμενοι. Κλείνουν με έμμεση απειλή γράφοντας πως, αν καταργηθεί η Κυριακάτικη λειτουργία του Παζαριού, θα πρόκειται για αδικία που θα επιφέρει αρνητικά αποτελέσματα. Ουσιαστικά λένε στην κυβέρνηση πως αν καταργήσετε το Παζάρι μας θα ταυτιστείτε με συμφέροντα που επιθυμούν το κλείσιμό του, θα είστε εκτός νομιμότητας καθώς θα παραβιάζετε απόφαση του ΣτΕ, θα είστε απέναντί μας γιατί το παζάρι πέρα από την οικονομική του λειτουργία είναι η ίδια η ζωή μας.

Το πλήρες υπόμνημα: «Σεβασμιώτατοι, Κύριε Νομάρχα,

Ως αντιπρόσωποι της Θρησκείας και της Πολιτείας, Σας ανετέθη υπό του Νόμου, η ρύθμισις της λειτουργίας της Λαϊκής μας Αγοράς (Παζαρίου).

Ευλόγως και δικαίως ο επί του Εμπορίου αρμόδιος κ. Υπουργός, προέβλεψεν ανάλογον επιλογήν προσώπων ως κριτών, προς επίλυσιν θέματος λεπτού και σοβαρού, υφισταμένου από ημίσεος και ολοκλήρου αιώνος, Εθιμικώς μέχρι σήμερον.

Υπό το Κράτος της ανάγκης και της εξυπηρετήσεως ημών των ιδίων αγροτών της Ορεινής περιοχής μας, εδημιουργήθη αυτή η ιδεώδης συναλλαγή, καθ` ήν διαθέτουμε τα προϊόντα μας ευχερώς και εις ικανοποιητικάς τιμάς, και αντιστοίχως προμηθευόμεθα, ότι μας ελλείπει.

Κατά καιρούς συμφέροντα τρίτων διά οικονομικά, εμεσολάβησαν να διαλύσουν την λειτουργίαν του Παζαριού μας, με αποτέλεσμα να προσφύγωμεν εις το Συμβούλιον Επικρατείας, και να δικαιωθώμεν διά της υπ`αρίθ. 1445/54 αποφάσεώς του.

Ήδη της επεμβάσει της Εκκλησίας, το Παζάρι μας μέλει να κριθή ως εμπόδιον αντιθρησκευτικόν, εις τον εκκλησιασμόν των κατοίκων.

Αναγνωρίζομεν και εκτιμώμεν με απόλυτον σεβασμόν, ως καλοπροαίρετον και στοργικήν την γενομένην ενέργειαν υφ` υμών, διότι αποβλέπει εις το καλό μας, και όχι να μας ζημιώση, αλλά θα πρέπει συγχρόνως και ημείς ως ενδιαφερόμενοι να πεισθώμεν περί της αιτίας, διότι πιστεύομεν αντιθέτως, ότι εάν καταργηθή η κατά Κυριακήν τέλεσις του Παζαρίου, θα προκύψη διάφορον του επιδιωκομένου αποτέλεσμα, ήτοι η Κυριακή θα μετατραπή εργάσιμος και η καθημερινή (όποια ημέρα ήθελεν ορισθή), αργία.

Ο Αγρότης δεν είναι δυνατόν να έχη δύο ημέρας αργίας. Τούτο είναι ασύμφορον προς το Εθνικόν εισόδημα και την οικονομικήν του κατάστασιν.

Ως γνωστόν η λειτουργία του Παζαρίου άρχεται μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, και ουδείς εκ των επιθυμούντων να εκκλησιασθούν εμποδίζεται.

Προς καλλιτέραν εξασφάλισιν του Εκκλησιασμού των προσερχομένων να ορισθή η 10η, 11η και 12η μεσημβρινή ώρα της Κυριακής, ως έναρξις λειτουργίας του Παζαρίου, διότι αύτη έχει καθιερωθή εκ της πολυετίας εις όλους, ως ημέρα εκκλησιασμού και ψυχαγωγίας των αγροτών της περιοχής μας.

Το Παζάρι είναι το θέατρό μας, ο Κινηματογράφος μας και η αναψυχή μας.

Η Εθνική του Στρατού μας Κυβέρνησις, δια τον αγρότη φροντίζει να του βελτιώση τρόπον ζωής, και όρους διαβιώσεως, διότι είμεθα οι μόνοι μέχρι τώρα εγκαταλελειμένοι και αδικημένοι.

Μην αποφασίζετε από μακρυά μας, ακούστε τη μικρή μας σκέψι και τη φτωχική μας άποψι, διότι κανείς άλλος δεν ζη όπως εμείς αυτή την πραγματικότητα.

Δεν είναι σωστό, παρά την καλήν Σας διάθεσι να μας πικράνετε, αφού ξέρουμε ότι μας αγαπάτε.

Δια να επιτευχθή ο επιδιωκόμενος σκοπός, θα πρέπει όλοι μαζύ να βοηθήσουμε και να συνεργασθώμε με κοινή θέλησι και προσπάθεια προς το καλό.

Είμεθα καλοί Χριστιανοί και αγνοί Έλληνες και η Ιστορία μας Σας πληροφορεί και Σας βεβαιώνει δι` αυτό.

Εάν δεν μείνετε ικανοποιημένοι από την δοκιμαστικώς γενομένην μετά τρείς ώρας από το πέρας της θείας λειτουργίας έναρξιν συναλλαγής εις το Παζάρι, ευχαρίστως να γίνη οποιαδήποτε άλλη ημέρα υποδειχθή εκ μέρους Υμών.

Πάντως τώρα Σας παρακαλούμε η Δοκιμή να γίνη, όπως αναλύουμε ανωτέρω την Κυριακήν και εάν εκ των πραγμάτων αποδειχθή ότι θίγει και παρεμβάλλεται εμπόδιον εις τον Εκκλησιασμόν των κατοίκων, της περιοχής μας, ευχαρίστως να καταργηθή.

Εις ήν περίπτωσιν ήθελεν εκδοθή απόφασις Υμών καταργήσεως του κατά Κυριακήν τελουμένου Παζαρίου μας, χωρίς να ληφθώσιν υπ` όψιν τα διά της παρούσης αναφερόμενα, θ` απετέλει κατάφωρον αδικίαν δι` όλους ημάς, τους ενδιαφερομένους, με αποτέλεσμα διάφορον του επιδιωκομένου.

Διατελούμεν μετά Σεβασμού και Πάσης Τιμής.

Οι Πρόεδροι Κοινοτήτων: Κοπανακίου, Καμαρίου, Γλυκοριζίου, Αγριλιάς, Κεφαλόβρυσης, Σιτοχωρίου, Αρτικίου, Πολυθέας, Μοναστηρίου, Κρυονερίου, Πλατανίων, Καλιτσένης, Βανάδος, Αυλώνος, Σιδηροκάστρου, Αγαλιανής, Καλού Νερού».

(Δημοσιεύτηκαν  στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, Σ/Κ 03/04-11-2018) 1. Εικόνα από το Παζάρι του Κοπανακίου.Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα και υπαίθριες δραστηριότητες

2.Δεκαετία του 1970. Ο μπάρμπα – Πάνος Θεοχαράκης (Αμπαράκης) στο παζάρι, ζυγίζει τα περίφημα Αετοβουναίϊκα κρεμμύδια, με την παλάτζα του.Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα, φυτό, δέντρο και υπαίθριες δραστηριότητες

Advertisements