H ιστορία του Αετού από την Μαρία Παπαδοπούλου-Παναγοπούλου. Δημοσιευμένη στις Αναδρομές.

Ο ΑΕΤΟΣ ΤΡΙΦΥΛΙΑΣ

Στην βόρεια πλευρά των Κοντοβουνίων είναι ριζωμένος εδώ και πολλούς αιώνες, άγνωστο πόσους, ο Αετός. Φάτσα στο βοριά με υψόμετρο 400 μ. αγναντεύει ως πέρα τα Νόμια όρη και το Λύκαιον (Τετράζι) με τα ορατά χωριά, τ’ αρβανιτοχώρια, που είναι χτισμένα στις πλαγιές τους.

Είναι το Κεφαλοχώρι των Κοντοβουνίων με μεγάλη αγροτική και δασική περιφέρεια, που απλώνεται σε λόφους και μικρές κοιλάδες, σε πλαγιές και ραχούλες.

Εκείνο δε που δίνει ζωή κι ομορφιά στον Αετό είναι τα πλούσια, κρυστάλλινα νερά του Κεφαλόβρυσου.DSC03200

Ένα μαγευτικό τοπίο στη δυτική άκρη του χωριού, στα ριζά του βουνού Πύλα, με αιωνόβια πλατάνια και πλούσια νερά. Το νερό του Κεφαλαριού, εκτός από τη μεγάλη αγροτική περιφέρεια, που πότιζε παλιά, κινούσε με τη δύναμη του επτά-οχτώ νερόμυλους. Άλεθαν μέρα – νύχτα τ’ αλέσματα του χωριού, αλλά και κοντινών η μακρινών χωριών.

Η ιστορία του Αετού αρχίζει πριν από πολλούς αιώνες. Η περιοχή είχε κατοικηθεί στην αρχαία εποχή, στους ελληνιστικούς χρόνους και στη Βυζαντινή περίοδο.

Το μαρτυρούν διάφορα ευρήματα όπως τμήμα πελασγικού τείχους κοντά στην παλιά εκκλησία, σπόνδυλοι κιόνων, πήλινες σωληνώσεις υδραγωγείου και διάφορα μικροαντικείμενα.

Η «παλιά εκκλησία», όπως την αποκαλούμε, ένα ναϊδριο της Παναγίας με κατεστραμμένες τοιχογραφίες από τα σπαθιά των Τούρκων του Ιμπραήμ, είναι του 9ου ή του 10ου αιώνα. Σύμφωνα με την «γνωμάτευση» του Σουηδού αρχαιολόγου Βαλμίν Νατάν την 10ετία του 1930 έχει χτιστεί πάνω στα θεμέλια αρχαίου ναού. Η δε Αγία Τράπεζα στηρίζεται πάνω σ’ αρχαίο σπόνδυλο κίονα. Το 1825 δίπλα της εθεμελιώθη και ανεγέρθη ο περικαλλής καθεδρικός ναός του Αγ. Δημητρίου.DSC01853

Το κάστρο του Αετού στ’ ανατολικά του χωριού μαρτυρεί ότι ο Αετός στα Βυζαντινά χρόνια ήταν σε ακμή με πολύ πληθυσμό.

Το κάστρο αναφέρεται σε παλαιά κείμενα διαφόρων μελετητών βυζαντινολόγων ως Βυζαντινό.

Σήμερα είναι ένας σωρός πέτρες και το λέμε «Παλιόκαστρο».

Πριν από την άλωση της Πόλης ο φοβερός Τούρκος στρατηγός της Λάρισας Τουραχάν, όπως γράφει ο ιστορικός Κων. Παπαρρηγόπουλος, είχε κάνει δύο – τρεις επιδρομές στην Πελοπόννησο, για να εξαλείψει κάθε στρατιωτική δύναμη του Μοριά, ελεύθερος ακόμη, ώστε η πολιορκούμενη Κωνσταντινούπολη να μην έχει καμιά βοήθεια.

Τον Οκτώβριο του 1452 ο Τουραχάν με πολύ στρατό και μισθοφόρους Αλβανούς υπό τον Πέτρο Μπούα, δίνουν πολλές μάχες στο Μοριά και προξενούν μεγάλες καταστροφές. Φθάνουν και στη Μεσσηνία. Στο κάστρο του Αετού δίνεται ηρωική και πεισματώδης μάχη. Νικά ο Τουραχάν, σκοτώνονται πολλοί εκατέρωθεν. Αιχμαλωτίζει ικανό αριθμό κατοίκων και κατακαίει το χωριό. Ο Αετός χτισμένος και τότε όπως και τώρα στον πετρώδη λόφο Αετοβούνι, αντέρεισμα της Πύλας, για αυτό και οι κάτοικοι ονομάζονται Αετοβουναίοι. Για τις καταστροφές και βαρβαρότητες στο Μωριά από τον Τουραχάν γράφει «στο χρονικό της αλώσεως» ο Γεώργιος Φραντζής, «Μέγας Λογοθέτης», αξιωματούχος του Βυζαντίου : Αυτός ελθών εν μέσω τόπου, τα μεν αιχμαλώτισαν, τα δε αφάνισαν, εξαιρέτως δε την Άκοβαν το Αετόν και τα Πενταχώρια». Για δεύτερη φορά πυρπολείται στα Ορλωφικά, το 1770. Συμμετείχε σ’ εκείνη την αποτυχημένη επανάσταση και παραδίνεται πάλι στις φλόγες του πυρός, όπως διεσώθη από την Παράδοση. Οι παλαιοί έλεγαν : Έγινε στο 1ο Τουρκικό.

Στο 2ο Τουρκικό, αρχές του 19ου αιώνα, ύστερα από τη δράση του κλεφταρματωλού των βουνών Γιώργου Μπέλκου, του Γιώργου από τον Αετό, όπως τον αναφέρουν τα δημοτικά τραγούδια, πυρπολείται πάλι ο Αετός.

Ξαναγεννιέται μέσα από τις στάχτες του, για να πυρποληθεί τον Απρίλιο του 1827 από τον Ιμπραήμ Πασά.

Στις 20 Μάη του 1825 γίνεται η φοβερή μάχη στο Μανιάκι. O  Παπαφλέσσας, ως γνωστόν, έχει στρατολογήσει παλληκάρια από τα χωριά των Κοντοβουνίων και οχυρώνεται στον Μανιάκι για να φράξει την επέλαση του Αιγύπτιου Πασά Ιμπραήμ.

Πολέμησαν με υπέρτατο ηρωισμό και αυτοθυσία και θυσιάστηκαν στο βωμό της ελευθερίας.

Ο Αετός είχε ικανό μερίδιο στη θυσία εκείνη με πρώτον το γενναιότατο στρατηγό Αναγνώστη Γκότση. Την τελευταία καταστροφή του χωριού μας η γενιά μας της έζησε με ότι συνεπάγεται.

Ήταν 10-9-1943. Μέσα στο χωριό μια ομάδα Εθνικής Αντίστασης επετέθη εναντίον 14 – 15 Γερμανών, που εκείνη την ημέρα είχαν επισκεφτεί το χωριό. Εξοντώθηκαν όλοι.

Την άλλη μέρα, 11-9-1943, οι Γερμανοί βομβαρδίζουν το χωριό και συνέχεια το πυρπολούν.

Οι λίγοι γέροντες, που είχαν μείνει στο χωριό, κλινήρεις, καίονται ζωντανοί. Κάποιοι άλλοι εκτελούνται. Σύνολο νεκρών δέκα. Το χωριό βέβαια είχε αδειάσει από τους κατοίκους την προηγούμενη μέρα. Η καταστροφή μεγάλη. Από τα 360 σπίτια πυρπολήθηκαν τα 280. Η δυστυχία μεγάλη, όση και η καταστροφή. Όμως η ελπίδα δεν έσβησε. Πάλι ο Φοίνικας, το μυθικό πουλί, αναγεννήθηκε μέσα από τις στάχτες του.       Η Ελληνική Πολιτεία, ύστερα από εξήντα περίπου χρόνια, (αδικαιολόγητα πολλά), αναγνώρισε τον Αετό ως μαρτυρικό χωριό.

Κάθε χρόνο στις 11 Σεπτεμβρίου γιορτάζεται με επισημότητα η επέτειος του ολοκαυτώματος.

Μετά την καταστροφή του 1943 το χωριό πήρε την κατιούσα της παρακμής. Έφυγαν σιγά – σιγά όλες οι κρατικές υπηρεσίες, που εξυπηρετούσαν την κωμόπολη και τα γύρω χωριά. (Συν. στη σελ. 7)

Το Αγρονομείο, το Υποθηκοφυλακείο, το Ειρηνοδικείο, η Αστυνομία, το Γυμνάσιο. Τελευταία, από το 1998 έκλεισε και το Δημοτικό σχολείο, ελλείψει μαθητών.

Το μεγάλο χτύπημα το έδωσε η μετανάστευση και η αστυφιλία. Πριν το 1940 ο Αετός είχε 1500 κατοίκους. Σήμερα είναι λιγότεροι από 200 μόνιμοι κάτοικοι, κι αυτοί μεγάλης ηλικίας οι περισσότεροι.

Όμως, όσο στο Κεφαλάρι αναβλύζουν τα άφθονα και γάργαρα νερά, υπάρχει ΕΛΠΙΔΑ!

Μαρία Παπαδοπούλου Παναγοπούλου.

Το κείμενο το πήραμε από το 16ο τεύχος της εφημερίδας Αναδρομές, που εκδίδει ο Σύλλογος Αποφοίτων Λυκείου Κυπαρισσίας.

Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “H ιστορία του Αετού από την Μαρία Παπαδοπούλου-Παναγοπούλου. Δημοσιευμένη στις Αναδρομές.”

  1. Ο Αετός ειναι η γενέτειρα του πατέρα μας- Ξενοφώντα Παναγόπουλου- που πέθανε το 2004, σε ηλικία 94 χρ.
    στη Θεσσαλονίκη ,όπου έζησε όλη του τη ζωή από 20 ετών που έφυγε από το φτωχό τότε χωριό.
    Εχουμε ακούσει πολλές θλιβερές ιστορίες του παρελθόντος και χαιρόμαστε που τώρα έχει μια αλλή σύγχρονη όψη.
    Ευσταθία Παναγοπούλου-Γκανάτσου και Ευαγγελία Παναγοπούλου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s